Waarom kunnen we zo slecht complimenten ontvangen?

‘Dat zeg je alleen maar omdat je aardig wilt zijn’.  Dat was steevast de gedachte die opkwam als iemand mij een compliment gaf. In een split second pareerde mijn brein een mooi en welgemeend compliment. Waarom werkte dat zo? En wat had dat te maken met mijn hoog-sensitiviteit? 

Compliment ontvangen
Vorige week was het nationale complimentendag. Een dag waarin er op veel plekken aandacht was voor het geven van compliment, in bedrijven en op social media. Een mooi initiatief, want complimenten geven doen we echt te weinig. En het kan nog effectiever. Dat vertel ik je zo. En áls er een compliment wordt gegeven, komt er bij veel vrouwen een bijzonder mechanisme op gang dat het compliment teniet doet. Juist bij hoog-sensitieve vrouwen is het ontvangen van complimenten een thema. 

Opbouwende kritiek 
Als je geleerd hebt dat complimenten overdreven zijn, je arrogant maken omdat je naast je schoenen gaat lopen, is dat niet bevorderend voor het kunnen ontvangen van een compliment. Doe maar gewoon, is een basishouding in de Nederlandse cultuur. We geven liever opbouwende kritiek. Daar kun je wat mee. Resultaat is dat een gegeven compliment achterdocht oproept. ‘Wat wil je er voor terug?’ is een gedachte die direct speelt.

Beach volleybal
Tijdens een vakantie op Jamaica heb ik ervaren hoe complimenteus Amerikanen zijn. Het is hilarisch om te ervaren hoe zij je aanmoedigen. Zelfs bij een bal opslaan die buiten het speelveld terechtkomt, weten zij je te enthousiasmeren met grote complimenten. Het voelde zelfs ongemakkelijk als je daar niet mee opgegroeid bent. Het verschil in cultuur was ineens zeer tastbaar.  

Negatief zelfbeeld 
Daarnaast spelen er nog andere facetten een rol. In een wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd in de Journal of Experimental Social Psychology staat als conclusie dat vooral mensen met een negatief zelfbeeld het moeilijk vinden om complimenten te ontvangen. Als je zelf het idee hebt dat je weinig voorstelt en wat je doet niet interessant of goed genoeg is, zul je complimenten met twijfel ontvangen. Hoe lager je zelfbeeld hoe groter de discrepantie met de ervaring van je omgeving en hoe moeilijker het is een compliment te ontvangen.

Imposter syndrome 
Het imposter syndrome gaat over de angst om ‘door de mand te vallen’. Het ontstaan is te herleiden naar de jeugd. De meeste 40+ hoog-sensitieve vrouwen die ik coach hebben in hun jeugd ervaren ‘anders’ te zijn. Zij hebben hierdoor weinig vertrouwen in zichzelf en ontwikkelden een laag zelfbeeld. En aantal ervan stoeit met het imposter syndrome. 

Zelfbescherming 
Er zijn twee manieren waarop de meeste mensen vanuit een imposter syndrome leven:
– Ze leggen de lat hoger om niet door de mand te vallen.
– Ze leggen de lat laag, zodat ze niet te hard zullen vallen. 
Beide manieren zorgen dat een compliment niet binnenkomt zoals het bedoeld is. Het beeld wat ze hebben ontwikkeld komt niet overeen met hoe de buitenwereld hen ziet. Als ze een compliment ontvangen, treedt er een beschermingsmechanisme in gang: het is niet waar, want het kan altijd beter, mooier, liever enz. De lat ligt erg hoog en is niet haalbaar. Of het is niet waar, want… het compliment kan echt niet voor jou zijn. Mensen met het imposter syndrome voldoen niet aan het plaatje dat de ander schetst. Ze hadden gewoon geluk, of de omstandigheden waren gunstig… Ze halen zichzelf daarmee omlaag. 

Effectieve complimenten
Complimenten zijn gebaseerd op een mening, oordeel of ervaring van de gever. In werkelijkheid zegt het niets over de persoon waar het over gaat. Je bent sterk, lief of professioneel is een label van de gever. In feite klopt het beter als je zegt: Ik vind je sterk, lief of professioneel. Want dan is het in ieder geval duidelijk dat het uit de complimentgever komt. Nóg effectiever is het als je geen label plakt, maar een onderscheid maakt tussen concreet gedrag, het gevoel wat je krijgt door dit gedrag en het gevolg voor jou. ‘Ik ben enthousiast , je geeft me een tip over complimenten, daar kan ik wat mee in mijn communicatie.’  

De vicieuze cirkel doorbreken 
Andersom werkt het ook. Vertalen van de labels en oordelen die je ooit hebt vastgezet in je systeem naar concreet gedrag en feitelijkheden helpen een gezonde balans te ontwikkelen. Leren realistisch om te gaan met kritiek en complimenten, zodat je zelfbeeld meer overeen komt met de ervaringen in de buitenwereld. Soms heb je tijdelijk ondersteuning nodig om je blinde vlekken te ontmaskeren. Het vervelende van de vicieuze cirkel is dat het je iedere keer weer opnieuw overkomt als je de oorzaak niet aanpakt. 

‘I wasn’t lucky, I deserved it’
~Margaret Thatcher

In het jaarprogramma Sensitief Leiderschap help ik je om deze vicieuze cirkel te doorbreken. Zodat jij je onzekerheid en twijfel achter je laat en je sensitiviteit als toegevoegde waarde gaat inzetten.  

0 thoughts on “Waarom kunnen we zo slecht complimenten ontvangen?”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: