Het is een grauwe, stormachtige doordeweekse ochtend in Málaga. Ik kijk naar mijn beeldscherm en zie vier ambitieuze, slimme jonge mensen die ik mag begeleiden in hun werkende leven. Het gaat over het omgaan met stress, hoge werkdruk, samenwerken, verantwoordelijkheden dragen, delegeren, deadlines en de werk-privé balans. Terwijl ik naar ze luister, hoor ik buiten ineens een denderende knal. Ik schrik me een hoedje. Eén van mijn terrasstoelen waait met indrukwekkende snelheid dwars over het terras. Blaadjes en takken vliegen voorbij en het regent horizontaal.
Het is al sinds december heel wisselvallig weer in Zuid-Spanje en de afgelopen dagen hebben we te maken met een opeenvolging van pittige stormen. Volgens mij zijn Harry en mijn naamgenoot Ingrid al zo’n beetje uitgeraasd, dus ik denk dat op dit moment storm Joseph over Spanje vliegt, met Kirstin in zijn kielzog.
Geen wifi meer
Ik verontschuldig me dat ik even werd afgeleid en mompel iets over de stormen die hier al weken huishouden. En dan… poef, dan valt de stroom uit. Geen wifi meer. Natuurlijk. Met een zucht pak ik mijn telefoon, zet de hotspot aan en een paar minuten later ben ik er weer. Alsof er niets is gebeurd.
De flow van onze sessie is veranderd
Maar er is wel degelijk wat gebeurd. De afgedwongen time-out verandert de flow van onze sessie. Het gaat ineens over fouten in systemen, dingen die mis gaan, stressbestendigheid en over het dealen met onverwachte gebeurtenissen.
Waarom geven stormen een menselijke naam?
Een van de deelnemers merkt op hoe gek het eigenlijk is dat we stormen een naam geven. Alsof ze daardoor iets menselijks krijgen en minder bedreigend zijn. “Ach ja, hoe eng kan storm Ingrid nou helemaal zijn” grapt een leukerd.
We lachen en grappen een beetje door: “Zou het helpen als we onze werk-stormen ook namen geven? Misschien komen ze dan wat vriendelijker over?”
Ze voelt zich schuldig
En dan valt het gesprek stil. Zo’n stilte die niet ongemakkelijk is, maar wel veel zegt. Ineens verbreekt Laura de stilte. Ze vertelt dat ze zelf ook te veel stormen heeft gehad de afgelopen maanden. Dat ze nu voor vijftig procent werkt, omdat ze lichamelijke klachten heeft en een paar stappen terug moet doen. Ze wil er liever niet over praten, want ze voelt zich schuldig. Vooral dat ze daarmee haar team teleurstelt en extra belast. Want zij hebben het al zo druk. Dat schuldgevoel zorgt dan ook weer voor onrust.
Dat hardnekkige schuldgevoel
Ach ja, schuldgevoel. Waarom popt dat toch op als je jezelf een gezonde of noodzakelijke portie zelfzorg gunt? Alsof het altijd egoïstisch is als je jezelf voorrang geeft. In een vliegtuig moet dat zelfs. Daar moet je eerst je eigen zuurstofmasker opzetten, voordat je je buren helpt. Is dat egoïstisch? Nee, dat is gewoon nodig. Want hoe kan je een ander helpen als je zelf stikt?
Maar ik snap Laura’s schuldgevoel wel. Ik snap dat juist rust nemen voor haar onveilig voelt, hoe gek dat ook klinkt. Haar gedachten zijn namelijk genadeloos: Wat zullen anderen denken? Ze krijgen het nu nog drukker. Ik laat ze vallen. Ik moet dit kunnen.
Schuld ontstaat vaak wanneer je denkt niet te voldoen aan verwachtingen van anderen. Laura zucht. Precies dat dus.
Een lege accu laad je niet op door harder te duwen
Als je reserves zijn opgebruikt, zoals bij Laura nu het geval is, dan moet je aan de oplader. Een topsporter kan ook niet blijven presteren zonder rust en herstel, hoe graag hij dat ook zou willen. En toch verwachten we dat van onszelf wel.
Spanning en ontspanning
Ons autonome zenuwstelsel werkt precies zo. Een beetje stress en activatie is niet erg, zolang er na de piek maar voldoende herstel volgt. Dat is wat we zelfregulatie noemen. Spanning en ontspanning. Actie en rust. Alleen, soms raakt dat systeem uit balans. Door te veel pieken achter elkaar, door langdurige stress, ziekte, long-covid, rouw, of simpelweg te veel stormen achter elkaar.
Zelfzorg is geen luxe, maar noodzakelijk onderhoud
Zelfzorg en zelfregulatie zijn echt geen luxeproducten voor mensen met veel tijd. Het zijn basisvoorwaarden voor elk mens dat actief in het leven staat. Het is het broodnodige onderhoud dat je systeem nodig heeft om aanwezig te kunnen zijn, om helder te kunnen denken en liefdevol te verbinden.
En laat ik even heel duidelijk zijn welk soort zelfzorg ik bedoel. Zelfzorg gaat niet over het jezelf verwennen met een bos bloemen of een nieuwe outfit en zelfs niet over een dagje naar de sauna. Zelfzorg gaat wat mij betreft over het stimuleren van het herstelvermogen van je systeem. Het gaat over alles dat je kunt doen om je autonoom zenuwstelsel veiligheid te laten ervaren in een wereld die te snel gaat. In een leven dat te vol met pieken, stormen en onrust zit.
Ruimte maken om te herstellen
Dus ja, ik pleit voor meer zelfzorg. Voor luisteren naar de signalen van je lichaam, ook als ze niet uitkomen. Voor ruimte maken om te herstellen, zonder schuldgevoel. Sterker nog, hoe trots kan je zijn op jezelf dat je niet meer in de schuld-valkuil stapt, maar trots kunt zijn op jezelf dat je jouw grenzen bewaakt?
Herstel is nodig, want na Harry, Ingrid, Joseph en Kirsten volgen er ongetwijfeld weer nieuwe stormen. Gelukkig ook afgewisseld met zon, licht, warmte en rust. En precies dát is wat je systeem nodig heeft.
Wil je hier meer over weten? Of zit jij in een situatie die nu voor jou ingewikkeld is? Je kunt bij mij altijd een spoed-coaching aanvragen en dan help ik je sowieso een aantal stappen verder, zodat je beter voor jezelf kunt zorgen. Zonder schuldgevoel. Meer informatie vind je hier.
