Waar zijn de wortels van stress?

Stress is van alle tijden. Toch hoor ik als coach en therapeut regelmatig mensen stress ontkennen, terwijl het voor de omgeving van die persoon zichtbaar en voelbaar is. Degenen die opgebrand zijn geweest kunnen vaak vaardiger met stress omgaan, maar garantie biedt dat zeker niet voor een evenwichtig leven. Dus hoe ontstaat stress? Waar zitten de wortels? Dat is een cruciale vraag zowel bij herstel – als bij preventie van burn-out. Waarom lopen zo veel mensen zo lang op hun tandvlees door het leven, terwijl dat echt niet nodig is?

De cirkel van zorgen
Er zijn diverse (onverwachte) omstandigheden die ons negatieve stress bezorgen: life events zoals verlies, ziekte, werkeloosheid, scheiding of ontslag, geldzorgen of intermenselijke conflicten. We zeggen dat we daar niets of weinig aan kunnen doen, maar dat is niet helemaal waar. Wanneer we ons slachtoffer voelen, geeft dat een hoop stress. Als we in deze situaties vooral de zorgen en de negativiteit zien, ons gelijk willen halen en als we benadrukken wat het ons kost, raken we ongemerkt de verbinding met onszelf en ons vertrouwen kwijt. Dan ontstaat de stress uit frustratie, boosheid of machteloosheid. We voelen ons makkelijk eenzaam, niet goed genoeg of bedreigd. Als we blijven focussen op de cirkel van zorgen, alles wat er mis is in de wereld en in de omstandigheden, vult stress onze dagen, onze mind en het scherm. Het lichaam brandt ondertussen van binnenuit op.

Cirkel van invloed
Binnen de cirkel van zorgen bevindt zich een kleinere, heel belangrijke cirkel van invloed. Deze bepaalt onze focus, daar zit je zelfvertrouwen, je kernwaarden, je vermogen om aanwezig te zijn in dit moment en daar ook in kunnen ontspannen. Zodat je doet wat je echt belangrijk vindt en juist in dit moment wél kunt, op hoe kleine schaal dan ook. Hier zit je veerkracht verborgen, je drive en je hart. Hoe meer je vanuit de cirkel van invloed leeft, hoe minder de negatieve stress vat op je krijgt. Dan heb je juist meer invloed op je leven, krijg je meer vertrouwen en kun je vaker tevreden en dankbaar zijn voor wat er wel is.

Vogel in een kooi
Als vrijheid één van je kernwaarden is en wanneer je autonoom kunt leven, werken en keuzes maken, krijgen de wortels van stress weinig ruimte. Maar als je je beperkt voelt in je vrijheden en een kooi om je heen ervaart of steeds iets moet doen tegen je wil of je waarden, gaat het wringen op het diepere niveau van wie je bent. Stress ontstaat ook als je lange tijd iets wilt geven of doen, dat niet wordt gezien of ontvangen. Of als jij datgene wat van jou wordt verlangd niet (meer) – of niet naar je eigen standaarden – kunt geven.

Chronisch tekort of overload?
Als je dag in dag uit leeft met het gevoel van tekort of schaarste, is dat brandstof voor stress in je mind én in je lichaam. Tekort aan energie of slaap, en dus altijd moe? Tekort aan tijd en aandacht, ruimte, frisse lucht, gelukshormonen en zelfzorg? Tekort aan geld, tijd voor jezelf, ontspanning of liefde? Dan krijgt chronische stress een groeikans. Echter, overload heeft hetzelfde effect: te veel te doen, te veel in je hoofd, te veel haast, druk, deadlines, verantwoordelijkheden, verwachtingen, te vaak ja zeggen, dus overal in meegaan. Te veel willen zorgen voor behoeftes van de ander. Herkenbaar?

Wringen
Werken voor een ander betekent vaak ook volgen van plannen, ideeën, grillen en waarden van die ander. Als er voldoende match en autonomie is, gaat het wel goed. Maar als blijkt dat het doel, streven en resultaat van je werkgever of organisatie onduidelijk is – of niet meer past bij jouw beeld van de wereld, je waarden, visie of kwaliteiten – ontstaat er steeds groeiende disbalans dat vaak ontspoort in afname van vertrouwen, motivatie en de miscommunicatie voedt. In die tweestrijd ontstaat geleidelijk onderhuidse stress op een onbewust niveau dat je vitaliteit, veerkracht en welbevinden, creativiteit en tevredenheid ondermijnt. Daar kan stress zich goed gedijen.

Onzichtbare tijdlijn in je mind
Ons brein is meester in het oplossen van problemen. Oorzaken vinden voor gevolgen en het kraken van kleine en grote vraagstukken van het leven. Het brein vergelijkt graag de huidige situatie met hoe het ooit was en hoe iets in de toekomst wel of niet zou kunnen zijn. Hoe groter de afstand gevoelsmatig is tot datgene jij verlangt, of hoe kleiner tot de bedreiging of zorg, hoe meer ontevreden je bent, hoe ongeduldiger en gespannen. Bij de koortsachtige zoektocht van het brein naar de oplossingen voor emotionele problemen raak je afgeleid van het leven en ben je niet meer verbonden met jezelf en je omgeving. Hoe meer tijd je doorbrengt in het verleden of de toekomst, de innerlijke strijd van verlangen en afkeer, hoe meer je de stress een kans geeft om wortel te schieten en boven je hoofd te groeien.

Prikkelstorm
Als het leven druk is, je krachten uitdaagt en alles steeds sneller lijkt te gaan, leiden allerlei soorten je af van dit moment. Als het lichaam continu aanstaat en de mind overuren draait, kunnen prikkels net te veel zijn en je emmer doen overlopen. Niet de prikkel zelf is het probleem, maar je reactie erop is vaak onverwacht fel, kortaf, oordelend, onbedoeld onvriendelijk en soms onterecht. In tijden van stress is het raadzaam om bewust de prikkels te verminderen. Ga op zoek naar de luwte, ruimte, leegte, rust en stilte, verbinding met de natuur en met jezelf.

Zin in Stilte wandeling
Als je moeilijk stilte in huis en bij jezelf kunt vinden is het inplannen van een Zin in Stilte wandeling, een actie die uitstekend past in de open energie van deze weken, zonder dat je iets moet. In de natuur, waar je ook wilt, kun je in contact met jezelf zijn en in verbinding met het natuurlijke leven om je heen. Kijk of jij tijdens het wandelen de voor jou belangrijkste vraag over stress kunt formuleren – zonder een antwoord te hoeven vinden. Hier een paar andere suggesties:

Hoe ziet je cirkel van zorgen en cirkel van invloed eruit? Wat zit erin?
Wat is het bij jou; steeds te weinig of veel te veel?
Waar wil je geen compromissen meer sluiten?
Kun jij in dit moment echt aanwezig zijn?
Hoe zorg jij voor minder prikkels in je dagen?

Ondersteunen in jouw herstel
Sinds december mag ik als master stress en burnoutcoach bij de VitaliteitsGroep nog meer mensen ondersteunen in hun herstel. Voel jij dat het tijd is voor begeleiding? Neem dan contact met mij op.

0 thoughts on “Waar zijn de wortels van stress?”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

%d bloggers liken dit: