Rouw is gezond

Pijn die opgeslagen zit in ons systeem zoekt en vorm van verwerking. Pijnlijke ervaringen stoppen we weg, we bouwen er een pantser omheen. We willen dit nooit meer voelen, nooit meer ervaren. Het is te pijnlijk om mee om te gaan. Laag voor laag wordt het pantser opgebouwd, ervaring na ervaring krijgt een keurig plekje in de galerij der vergetelheid.

Uiten van pijn
Dit kan op verschillende manieren, erover praten geeft al lucht. De uitdrukking ‘Gedeelde smart is halve smart’ is nog steeds van toepassing.  We lijken alleen te mogen rouwen wanneer iemand fysiek overlijdt. Dat er dingen in je leven gebeuren zoals bijvoorbeeld seksueel misbruik – waarin je een stuk van je onschuld, vertrouwen, of verbinding met jezelf bent kwijtgeraakt – brengt ook een rouwproces met zich mee. Dit is nauwelijks bespreekbaar. Hoe komt dit toch? Vaak reageert de omgeving vanuit zichzelf. Een eigen stuk verdriet komt omhoog door het verhaal van de ander. Dit hoeft niet eenzelfde ervaring te zijn.  

Kusje erop
Onze reactie is vaak, een kusje erop en klaar, als dit al gedaan wordt. Niet lullen maar poetsen. Wanneer je ouder wordt en je kunt niet alles meer bijbenen – het gaat te snel, te veel prikkels of je snapt het systeem niet – dan lijk je automatisch terug te vallen in rustiger vaarwater, een tijd waarin je het nog wel kan bevatten en bijbenen. Dan praten we over de ‘goede oude tijd’. Door het opgebouwde pantser zijn we vergeten dat daar veel ervaringen zijn opgeslagen. Ook die ervaringen die we nooit meer willen voelen.

Voorbeeld uit de praktijk
Nellie woont met haar moeder en zusje in de jaren ’50 in Amsterdam.  Haar moeder is naaister en verdient haar geld hiermee. Ook heeft ze kostgangers in huis om rond te kunnen komen. De vader van Nellie is overleden. Ze is net 12 als ze wordt lastiggevallen door een keurige heer die bij hen inwoont. Ze durft het niet aan haar moeder te vertellen, die heeft al zoveel zorgen. Er is ook nog een 5 jaar jonger zusje die Nellie wil beschermen. Nu in een gesprek komt dit naar boven. Ze voelt een paniek opkomen, begint oppervlakkig te ademen en kijkt me verwilderd aan. De herinneringen blijven komen, de stroom lijkt niet meer te stoppen. Het pantser lijkt uit elkaar te barsten en de stukken onverwerkte pijn vliegen door de kamer.

Pijnlijk
Ja, dit doet zeer, er komen tranen, er komt boosheid, maar ook schuldgevoel. Het wil eruit, het lijkt een geestelijke ontploffing, een hogedruk ketel staat stoom af te blazen. Deze ervaringen hebben zijn doorwerking in het leven van Nellie. Nellie is aan het dementeren, ze vergeet steeds meer. Liefdevol begeleid ik een deel van het proces. Er zijn veel verschillende vormen van dementie, de oorzaak ligt op verschillende vlakken. In mijn privéleven en in de praktijk heb ik veel ervaring opgedaan over dit onderwerp.

Wat kun je doen?
Praten, en echte aandacht zonder oordeel. Nodig de ander uit tot uitingsvormen, dit kan ook door middel van creatieve therapie. Deze combi gebruik ik vaak in mijn praktijk. De wonden worden blootgelegd, erkend en schoongemaakt voor zover dit mogelijk is. Littekens dragen we allemaal met ons mee. Dit hoort onlosmakelijk bij het leven en de ervaringen die we hierbij opdoen. Voor Nellie is dit niet afdoende, ze vervalt steeds meer in het verleden en de diepe pijnen die hiermee verbonden zijn.

Testament van je jeugd
Nellie woont nu in de gesloten afdeling van het Flevohuis in haar geliefde Amsterdam. De verzorging is goed en gaat zorgvuldig om met de mensen. Nellie wil niet onder de douche, die viezerikken moeten van haar afblijven. Datgene wat haar is overkomen in haar jeugd en wat ze heeft weggestopt komt er nu uit. Paniekaanvallen en boosheid horen tot de orde van de dag. Ik ga zo vaak mogelijk naar haar toe en ben in haar nabijheid. Neem haar mee naar buiten en vertel haar over de natuur.  Nellie is nooit getrouwd, haar zus wel die kreeg kinderen en werd oma. Nellie was een fantastische moeder geweest; ze heeft het echter nooit aangedurfd om zich te verbinden met een man.

Voor mij is ze een belangrijke vrouw in mijn leven geweest. Zij was daar waar anderen het lieten liggen. Moeders heb je in vele vormen. Dementie is een lastig onderwerp. Er is geen waarheid, er zijn standpunten. Er bestaan zelfs verhalen dat de ziel zich wil ontdoen van ballast voordat deze weer teruggaat naar huis.

Rouw
Ik wens iedereen een mooi leven toe. Wanneer wij kunnen rouwen om verlies in de breedste zin geef je jezelf erkenning en hoef je het niet in de bekende doofpot te stoppen. Rouw zit niet in één periode; het kan steeds op andere manieren naar boven komen. Rauwkost is gezond en krijgt de nodige aandacht. Nu is het de hoogste tijd voor deze rouw kost, gewoon aan de keukentafel. En hoe eerder je jezelf ontdoet van ballast, hoe makkelijker het gaat. Jong geleerd, oud gedaan.

Wanneer het bovenstaande je raakt of je wilt er meer van weten, nodig ik je uit om contact op te nemen via annatouw@gmail.com. Ook voor mensen die zelf ouders of familieleden hebben die dementerend zijn: laten we het meer bespreekbaar maken. Samen maken we de wereld mooier.

6 thoughts on “Rouw is gezond”
  1. Lieve Anna
    Wat een mooie geschreven stukje over dementie. Zelf heb ik er nog niet veel ervaring mee.
    Met de rouwproces wel. Die proces gaat op en neer bij mij. Ik hoop binnenkort het proces af te kunnen sluiten.
    De kost is rauw maar valt soms zwaar.
    Liefs Silke

    1. Ja Silke, ik snap dat het zwaar valt. Delen is helen, gedeelde smart is halve smart. Een oud gezegde maar nog steeds actueel.

  2. Wat beschrijf je het weer prachtig Anna! Gisteren hoorde ik de uitdrukking “Beter goed verdrongen dan slecht verwerkt” – dat is wat mensen vaak het liefste doen. Met een grote boog om de pijn heen, tot het echt niet meer gaat. Wat fijn dat jij er voor Nellie was.

    1. Dank je Susan. Nellie heeft mij ook veel gegeven, het was een heel natuurlijk proces om er voor haar te zijn.

  3. De wereld achter dementie is bijzonder, weet ik vanuit situatie van mijn schoonmoeder. Mooi hoe jij er naar kijkt.

    En over rouw? Pak het maar direct aan, is inmiddels mijn motto. Anders verziekt het vroeg of laat de rest van je leven. Geen statement van mezelf, maar de ervaringsdeskundige die spreekt;-)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *