Hoe krijgt zij haar zus weer voorin de bus?

Afgelopen week stelde een ex-NLP-cursist mij een interessante vraag: ‘Hoe krijg ik mijn zus weer voorin de bus?’  Sonja wilde even een half uurtje met me sparren, zoals veel ex-cursisten mij weten te vinden als ze het gevoel hebben even vast te lopen in een bepaalde situatie.

Deze vraag gaat over een les in pro-activiteit
De metafoor van ‘De levensbus’ vind ik één van de meest belangrijke en inspirerende lessen die in elke NLP training uitgebreid aan bod komt. Er zijn nou eenmaal mensen die, als het leven spannend, ingewikkeld of onveilig wordt, achterin de bus gaan zitten (metaforisch gezien). Dat is een mentale en emotionele plek waar je niet hoeft te besluiten welke kant je op gaat, dat doet de buschauffeur namelijk voor je. Die bestuurt dan jouw bus. Jouw leven. Het is ook de plek waar je kan klagen dat de bus verkeerd rijdt, niet snel genoeg gaat en waar je dus de schuld bij alles en iedereen kunt leggen.

Samen achterin de bus voelt veilig
Soms zitten mensen vechtend achterin de bus, soms vluchtend of pleasend. In ieder geval zijn ze druk bezig met van alles, behalve met aanpakken, reflecteren of groeien. Ze voelen geen keuze en gedragen zich als slachtoffer van omstandigheden. Het is niet hun schuld, maar de schuld van de werkgever, de partner, de ouders, de economie, ‘Den Haag’… Het is de plek waar ze geen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen situatie.

Soms is het druk achterin de bus, omdat ze maatjes zoeken die hen begrijpen, naar hen willen luisteren en hen willen troosten. Dat voelt veilig, maar er verandert verder niks.

Voorin de bus neem je verantwoordelijkheid
Voorin de bus is het heel anders. Je bent de chauffeur, je hebt zicht op de route en op de keuzes die je kunt maken. Rijd je verkeerd, dan stop je de bus, je keert om en gaat verder. Je vogelt zelf uit hoe je omgaat met een wegomlegging, een file of een lege brandstoftank. En als de band lek is, ga je die repareren of bel je de wegenwacht. 

Hoe dan ook, voorin de bus zie je oplossingen, mogelijkheden en kansen en weet je dat je hulptroepen kunt inschakelen als je vast komt te zitten of als je het even niet weet. Je neemt verantwoordelijkheid voor je keuzes.

Extra druk van buitenaf helpt vaak niet
“Tsja” zegt Sonja, “mijn zus zit écht achterin de bus. In het drama. En ik wil haar zo graag eruit trekken, maar niks lukt. Het lijkt wel alsof ze steeds hardnekkiger wordt in het klagen en dat ze me zelfs niet meer zo vaak belt.”

Dat begrijp ik wel; Sonja’s zus voelt zich steeds onveiliger worden in hun contact, want Sonja luistert niet naar het geklaag, ze spreekt haar aan om in beweging te komen. Hoe goed bedoeld ook, extra druk werkt vaak averechts als iemand in een vecht-, vlucht- of please-respons zit.

Wat kun je dan wél doen?

Is er sprake van onveiligheid?
Ik vraag Sonja of het zou kunnen dat haar zus zich onveilig voelt. Misschien ervaart ze angst of voelt ze zich schuldig. Angst, schuld, boosheid, schaamte of onzekerheid gaan vaak samen met onveiligheid. Dat activeert het systeem en zet iemand vast in het overlevingsgedrag van vechten, vluchten, pleasen of bevriezen. Dat overlevingspatroon is vaak de reden waarom iemand ‘achterin de bus’ gaat zitten. En als dat een hardnekkig of terugkerend patroon is, is er heel iets anders nodig dan even een paar tips of motiverende gesprekken.

Alleen ruimte geven aan het hart helpt écht
Wat wel helpt is emotionele veiligheid en contact met de energie van het hart: het verlangen. Iedereen heeft behoefte aan erkenning en gezien worden. Niet alleen in boosheid of angst, maar juist in het verlangen dat daaronder ligt. Dáár zit de beweging.

Activerende hart-vragen
Ik vertel Sonja welke vragen ik stel als iemand achterin de bus zit:

• Hoe zou je je willen voelen, in plaats van bang of boos?
• Waar verlang je werkelijk naar? Wat gun je jezelf?
• Stel, je zou veel vertrouwen in jezelf voelen, wat zou je dan willen?
• Ga in gedachten eens terug naar een moment waarop je wel vertrouwen had en houd dat gevoel eens vast. Waar verlang je dan naar? 
• Welke waarden zijn voor jou het meest sturend in jouw leven?
• Stel, je beste vriendin zou in dezelfde situatie zitten als waar jij nu in zit, wat zou je haar dan gunnen?

Deze vragen geven weer vonkjes van verlangen en zelfvertrouwen. Het zijn vragen die de energie van het hartbrein aanzetten: wat is in deze situatie écht belangrijk voor je? En contact maken met deze hart-energie is vaak de eerste stap richting het stuur van de bus.  Uiteraard zijn er nog veel andere activerende vragen te stellen, afgestemd op de individuele situatie.

Zit je zelf eigenlijk wel voorin de bus?
Aan het eind van ons gesprek stel ik Sonja nog een belangrijke bewustwordings-vraag: “Sonja, voordat je nu meteen in de actie schiet om je zus te fiksen, vraag jezelf eerst af of dit iets is wat jíj te doen hebt. Je bent haar zus, niet haar coach of therapeut! Je wil haar eruit trekken, vooruitduwen. Misschien heeft ze eerst van jou nodig dat je gewoon even haar zus bent, dat ze zich veilig en geborgen kan voelen bij jou. Zodat ze zelf daarna, op haar eigen tempo en initiatief, in beweging kan komen.”

Sonja blijft even stil en mompelt dan: “Je hebt gelijk, ik wil het fiksen voor haar, terwijl ik ook een andere weg kan pakken. Uit liefde.” 

Speed-coaching nodig?
Heb jij iets dat je bezighoudt en waar je even over wilt sparren? Ik kan je helpen om jouw situatie ook anders te bekijken, zodat het weer kan stromen. Soms heb je nou eenmaal iemand anders nodig voor een goed gesprek met jezelf: ingrid-smit.nl