Blijven of gaan?

Wij leven in een vrij land en kennen oorlog alleen uit de verhalen van onze ouders of grootouders. Na de Tweede Wereldoorlog is een vaak geuite wens: “Dit nooit meer!” En ondertussen zijn er nog steeds oorlogen waar we weinig van afweten of liever onze ogen voor sluiten. “Nooit meer, is toch de belofte die gemaakt is na de Tweede Wereldoorlog?” vragen Syriërs soms vertwijfeld en radeloos. “Waarom kijkt de wereld weg en grijpt niemand in?”

Syrië
‘Blijven of gaan?’ Het is de titel van het boek van Saskia Harkema over de Syrische vrijheidsstrijders die ze heeft ontmoet in 2014, toen ze op uitnodiging van een non-gouvermentele organisatie een periode lesgaf in het zuiden van Turkije. Voordat ze gaat, verdiept ze zich in de oorlog in Syrië. Een oorlog die al zeven jaar duurt.

Vertrokken
In haar voorwoord noemt ze de getallen die alle voorstellingsvermogen te boven gaan. 8,6 miljoen kinderen leven als vluchteling binnen Syrië, vaak zonder voldoende voedsel, zonder onderwijs, zonder onderdak. Volgens recente schattingen leven 13,5 miljoen mensen in de diaspora. Zij zijn dus vertrokken, omdat ze niet dood willen.

We kunnen ons verbinden
“Oorlogen ver weg maken ons machteloos” schrijft Saskia. Haar boek is een manier om een bijdrage te leveren aan de opbouw van een nieuw Syrië, door de verhalen van moed en veerkracht van Syriërs op te tekenen. Ze hoopt door de menselijke verhalen over universele thema’s te laten zien dat ‘zij’ niet zo heel anders zijn dan ‘wij’ – en dat wij ons kunnen verbinden met vluchtelingen die in ons midden leven.

Lesgeven in een labyrint
De eerste verhalen uit het boek spelen zich af in Gaziantep, tijdens de Winter University, waar de Syriërs les krijgen. Saskia leert hen kennen en ze zoekt en vindt een weg om met de etnische en religieuze verschillen om te gaan. Ze investeert in het creëren van een veilige plek door de groep eigen regels te laten opstellen waardoor ze zich kunnen uitspreken en in discussie kunnen gaan met elkaar.

Tussen de lessen door hoort Saskia de verhalen van haar studenten en van de Syrische docent met wie ze samen lesgeeft. “Het is een zoektocht om te leren over Syrië, onderwijl les te geven aan de jonge mensen die hun jeugd zijn kwijtgeraakt, de ouderen die hun idealen proberen te bewaren en ondertussen niet overspoeld te raken door het immense verdriet dat bij allen als een deken om hen heen hangt.”

Stille belofte
Als Saskia terugvliegt naar Nederland doet ze een stille belofte om alles te doen wat in haar macht ligt om aandacht te vragen voor wat er in Syrië gebeurt. Het idee om de verhalen van een aantal studenten op te tekenen is in het vliegtuig geboren.

Aan een Nederlandse keukentafel
Eenmaal terug in Nederland neemt Saskia contact op met de oprichter van een Syrische non-gouvermentele organisatie in Nederland, Khaled. Ook hij vertelt haar zijn verhaal over zijn leven in Syrië, zijn gevangenschap en zijn vlucht naar Nederland. Hij vertelt over wat hij deed om niet gek te worden en de pijn van de martelingen in de gevangenis te overleven. Tijdens zijn gevangenschap hield tekenen hem op de been. Hij tekende wat hij zag en vooral wat hij niet zag. Hij tekende een portret van zijn moeder, die stierf toen drie van haar zonen in gevangenschap leefden.

Nederland is niet het beloofde land
Het huis van Khaled is een toevluchtsoord voor Syriërs die net in Nederland aankomen. Na lange en vaak gevaarlijke reizen. Waarna ze tot de ontdekking komen dat Nederland ook niet het beloofde land is en dat de ontvangst regelmatig kil en bureaucratisch is.

Hoe ingewikkeld het is om een vluchteling te zijn
Van de groep mensen aan wie Saskia in Gaziantep lesgaf, komt er een aantal naar Nederland. Iets wat onmogelijk leek, is dat toch niet gebleken. De verhalen die Saskia in het boek heeft opgeschreven laten zien hoe ingewikkeld het is om een vluchteling te zijn. De wens om te blijven strijden voor waar ze in geloven en het risico dat ze daar hun leven bij kunnen verliezen. De innerlijke stem die ze vertelt: “ik wil niet dood, ik wil leven!” De verhalen zijn indringend en aangrijpend, het is een boek dat je niet loslaat. 

Blijven of gaan? In de voetsporen van Syrische vrijheidsstrijders
Saskia Harkema
ISBN 9789492221988
Futuro Uitgevers
Te bestellen bij de auteur zelf via sharkema@ziggo.nl, via de boekhandel of bol.com

0 thoughts on “Blijven of gaan?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: