Het is er heerlijk en vies, het is er veilig

Mijn Nederlandse opa was rond de zeventig toen ik werd geboren. Hij is een boer met koeien, schapen, soms ganzen maar meestal kippen. Hij is klein van stuk, een man van weinig woorden. Mijn oma is een struise strenge dame, gedistingeerd en mag tijdens het huwelijk met mijn opa geen boerentaken verrichten. Ze is een dame van stand, de dame des huizes. Mijn opa voorziet haar van de nieuwste snufjes op keukengebied en ze had de eerste kleurentelevisie in de wijk. Dat was ooit bijzonder. 

Autosave-File vom d-lab2/3 der AgfaPhoto GmbH

Zwartwit tv
Wij wonen tegenover hen, we hebben het goed, maar zeker niet breed. Onze zwartwit tv is een hele grote zwarte bak, met een toeter aan de achterkant. Je moet echt wachten voordat je überhaupt iets ziet op het beeldscherm en wanneer je de tv uitdoet, zie je nog een minuut een klein rondje op het televisiescherm waardoor je nog wat beelden kan zien… dat heb ik gecheckt met mijn oog dicht tegen de beeldbuis aan.  

Alle tinten grijs
Wat een kleurenpracht zie ik in het zwart en wit en alle tinten grijs die daar tussen zit. Mijn hersenen kleuren het beeld automatisch in. De kleuren tv van mijn oma deed mijn werkelijkheid verkleuren. Pino van Sesamstraat was helemaal niet geel zoals op onze tv en zoals kuikens horen te zijn. Pino was blauw! Gatver wie bedenkt dat nou, een blauw kuiken?  

Koeien op stal
Aan het einde van de achtertuin van O&O (zoals oma en opa worden genoemd in ons gezin) staat de schuur, of beter de stal. Het stuk land is verderop. Mijn opa leidt de koeien over de weg naar het weiland als ze naar buiten mogen. In de stal zitten de kippen op hun stok te kakelen. Er staan koeien met hun hoofd langs de muur en met de kont hangen ze boven een geul waar alle dampende urine en koeienvlaaien al spetterend in worden opgevangen. Zo vaak als mogelijk zijn de koeien in het weiland. Soms is het vol in de schuur, dan is er een stel schapen ook binnen.  

Mijn opa
Een mengeling van geuren, van mest, verse koeienvlaaien, hooi, de geur van dampende lijven van mens en dier dwingen zich je neus in. De geur die ontstaat is een beetje zoetig, scherp en weeïg tegelijk. Het is er heerlijk en vies, het is er veilig. Mijn opa. De man van weinig woorden, met een alles overstijgende liefde voor zijn dieren, zelfs groter dan die voor zijn eigen kinderen. 

Het ervaren van niet vanzelfsprekende vrijheid en overvloed
Aan een soort houten blok worden de schillen uitgezocht, het voer voor de dieren. De schillen worden opgehaald in de wijk. Mensen gooien van alles weg, sommige dingen zijn nog goed en zelfs nog in de verpakking of in een wikkel. Het goede wordt er uitgevist voor eigen gebruik, niets mis met een ranzig pakje boter. Het doorleven van twee wereldoorlogen, de schaarste, het leed, de niet vanzelfsprekende vrijheid en overvloed doet wat met een mens. De gebakjes van de bakker kunnen ook nog best bij de koffie. Het is feest! We hebben taart!

Balanceren op een melkkrukje 
Soms gooit iemand per ongeluk een aardappelschilmesje samen met de schillen weg, eigenlijk best vaak. 
Alles wordt met liefde en grote zorgvuldigheid uitgezocht, zodat de dieren geen gevaar lopen en alleen het juiste voer voorgeschoteld krijgen. Het is een klusje waarbij ik soms help. Ik balanceer nog op het melkkrukje, zodat ik er iets beter bij kan. Ik ben er wanneer het aan de overkant niet zo lekker gaat. Woordloos, zonder zwaarte of ruzie… 

Een wilde kip
Een kip laat ons niet met rust. De kip kakelt en fladdert voortdurend tegen de benen op. Mijn opa maakt een snerpend en afwerend geluid en duwt met zijn klomp de kip in de richting van haar soortgenoten. De kip houdt vol en komt protesterend terug. ”Wegwezen jij” roept opa haar achterna, terwijl zijn klomp de kip onder wild getok van de grond lift. Ik, als zesjarige, ben niet helemaal op mijn gemak met zo’n wilde kip. Ik doe een stap naar achteren en wankel van het melkkrukje af.

Kop eraf
Met gemak grist mijn opa de kip bij haar nek. Het hakmes maakt korte metten met het getok, met één klap is de kop eraf. De kip vliegt en fladdert uit zijn hand en rent de schuur uit, zo het hoekie om. “Kijk meissie, als een kip zonder kop… Ga de kip maar halen.” Dat doe ik niet. 

Oma spreekt in spreuken
Ik ben heel geïntrigeerd hoe de kip dat deed zo zonder kop, het vult mijn gedachten. “Als een kip zonder kop…” ik schrik, plotseling besef ik dat er een kern van waarheid zit in al die gezegdes van mijn oma. Oma spreekt in spreuken, gezegdes en uitdrukkingen, ze lijmt ze aan elkaar met enkele vulwoorden. 

Een verbod op fluiten
“Meisjes die fluiten krijgen jongens zonder duiten.” Ik mag niet fluiten van haar, nu begrijp ik de ernst daarvan. Geld is een problemen, dus ik stop met fluiten, ook het stiekeme fluiten… het is vast waar. 

De kip zonder kop
“Truus, vanavond eten we kip” roept mijn opa richting mijn oma die in de keuken staat. De kip zonder kop ligt in het gras. Kip is mijn lievelingseten, maar vandaag even niet. Op 12 juni 1904 is mijn opa geboren, hij overleed vlak voor zijn 84ste. Hij is, nu ik dit schrijf, bijna jarig. Hij kwam even woordloos op visite bij mij in Zandvoort. Met een zee aan herinneringen…  

Wil je nog meer weten over mij? Lees dan deze pagina op mijn website: wie-zijn-wij

0 thoughts on “Het is er heerlijk en vies, het is er veilig”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: