“Ik weet het niet!” zegt ze, terwijl ze me haast paniekerig aankijkt. “Straks doe ik het niet goed of het lukt niet of het paard vindt het niet fijn!” Nadat ik haar een activiteit met de paarden had aangeboden, heeft ze een poosje staan nadenken om tot deze uitkomst te komen. Ze heet Sanne, is 14 jaar en verlangt aan het einde van dit traject minder somber te zijn. In het dagelijks leven is ze voornamelijk moe en schiet ze in de stress bij alles wat onvoorspelbaar of onverwacht is.
Doen wat fijn is voor de ander
Ik vraag haar of hetgeen nu gebeurt iets is dat ze herkent uit het dagelijks leven. “Ik wil graag doen wat fijn is voor de ander en kan er niet tegen als ik het niet in één keer goed doe” zegt ze. “Meestal doe ik gewoon wat de ander wil, pas ik me aan. Dan is de kans dat ik het verkeerd doe het kleinst.”
“En in het hier en nu met de paarden….”, vraag ik, “hoe kunnen we erachter komen of iets fijn is voor hen?” Ze vindt het een heel moeilijke vraag, want met paarden kun je niet praten en overleggen. “Dat is natuurlijk waar, maar er zit ook een voordeel aan het werken met paarden”, leg ik uit. “Paarden hebben geen mening over jou, ze lachen je niet uit en ze kunnen niet ‘doen alsof’.” Terwijl we dit bespreken staat het paard op rust, in het zonnetje te soezen.
Hij staat niet op mij te wachten
“Als je zo naar hem kijkt, wat is dan jouw indruk van hem?”
“Dat hij lekker staat te slapen en niet op mij zit te wachten. Ik wil hem niet storen” antwoordt Sanne.
“Is dat ook wat er in het dagelijks leven gebeurt?”
Ze vertelt dat ze dit dagelijks zo ervaart op school. Ze vindt het lastig en spannend om contact te maken met leeftijdsgenoten en voelt zich daardoor vaak buitengesloten en alleen. Door zich vooral aan te passen en te doen wat anderen willen, heeft ze een manier gevonden om toch ‘in contact’ te kunnen zijn. Die manier kost alleen ontzettend veel energie en levert geen ‘echte verbinding’ op.
Is dat een strategie die goed voor jou werkt?
“Wat doe je op die momenten op school?” vraag ik haar.
“Dan laat ik het en wacht ik af, in de hoop dat iemand mij aanspreekt of uitnodigt.”
“Is dat een strategie die goed voor jou werkt?”
Na een poosje nadenken komt ze tot de conclusie dat dat niet per sé is wat ze wil, maar dat ze geen idee heeft wat ze anders zou moeten of kunnen doen. Ze weet vaak niet wat te zeggen, of ze dan wel het juiste zegt en ze wil vooral niets stoms zeggen of iemand tot last zijn.
Hij kan gewoon weglopen
“Heb je in het hier en nu met dit paard het idee dat je hem tot last bent?”
Dat heeft ze niet.
“Wat zou jou in het hier en nu helpen om iets anders te doen dan wat je op school doet?”
Als eerste komen er gedachtes op die haar helpen toenadering te zoeken. Gedachten als: hij kan gewoon weglopen als hij het echt niet wil. En: hij kan zo gewoon weer verder gaan met doen wat hij wil. Vervolgens stelt ze voor om samen met mij contact met hem te maken. Ik zeg dat ik dat een ontzettend goed idee vind en vraag haar hoe ze dat precies voor zich ziet, wat ze wil dat ik doe. Eigenlijk wil ze vooral dat ik meeloop en ‘erbij ben’.
Ze kriebelt hem
Op het moment dat ze het paard benadert, kijkt hij naar haar om. Ze staat even kort stil en doet dan toch nog een stapje naar voren om hem op zijn schouder en hals te aaien. Ik sta vlak bij haar en zeg en doe niets. Het paard lijkt inmiddels weer te staan dutten en Sanne kriebelt hem tot ze een plekje vindt waar het paard op reageert door zijn lichaam wat meer tegen haar hand te duwen. Hij beweegt zijn bovenlip alsof hij zelf in de lucht een ander paard kriebelt. Een poosje genieten ze samen van het moment en het contact, tot het paard zich rustig omdraait en weg stapt.
“Hoe was dat om te doen?” vraag ik haar.
“Ik had niet gedacht dat het zo makkelijk zou gaan!” zegt ze trots. “Volgens mij vond hij het zelfs wel fijn!”
Hoe was het voor jou?”
“Ook fijn!” zegt Sanne met een big smile op haar gezicht.
Nabespreking
In de nabespreking maken we opnieuw transfers over wat er hier gebeurde en hoe haar dat kan helpen in het dagelijks leven. Bij het contact maken hielp het haar nu om te bedenken dat het voor de ander misschien wel niet zo’n ramp is en dat de ander altijd weg kan gaan als hij het niet wil. Verder hielp het om het ‘samen’ te doen. Daarna bespreken we waarom ze specifiek dit paard had uitgekozen (en niet het andere paard). Ook dit geeft haar meer inzicht in wie ze zou willen en kunnen benaderen en waarom.
Paniek laten zakken
Wat Sanne op dit moment nog niet weet, is dat de aanwezigheid van het gereguleerde zenuwstelsel van het paard én mijn ‘kletsen’ met haar op het moment dat ze paniek ervaarde, haar hebben geholpen om de paniek te laten zakken. In paniek kan niemand nadenken of oplossingen verzinnen, zo werkt ons systeem. Bij het ervaren van paniek verhoogt je hartslag en wordt zuurstofrijk bloed naar je spieren gepompt, zodat je klaar bent om te vluchten of te vechten. Het uitspreken wat je op zo’n moment ervaart tegen iemand waarmee je je veilig en verbonden kunt voelen, helpt om de paniek te ontladen.
Een andere ervaring
In de aankomende sessies zullen we daar verder op ingaan en puzzelen over hoe dit proces voor Sanne precies werkt en wat zij kan doen om te ‘reguleren’. Deze sessie heeft Sanne – naast de praktische handvaten om contact te maken in het dagelijks leven – vooral een ‘andere’ ervaring opgeleverd. Ze heeft letterlijk gevoeld hoe contact maken op haar initiatief kan uitpakken en een werkelijk fijn samenzijn beleefd. Ze heeft gevoeld dat zij daartoe in staat is en dat het achteraf bezien zelfs makkelijker was dan bedacht. Met die ervaring en haar plan gaat ze de komende twee weken in.
De interpretaties van hoe het voor het paard is, zeggen alles over Sanne. Bij andere jongeren of op andere momenten zijn er andere interpretaties en ook andere interacties. Net zoals er andere verlangens van het traject zijn, andere aannames en andere hypotheses bij de verschillende jongeren. Dit voorbeeld is typerend voor Sanne. Uiteraard is Sanne niet haar echte naam.
