Van de Spaanse regen naar een verre vriend op Cuba

Op deze vroege ochtend – terwijl de wind binnen giert – kijk ik uit het raam naar de zwiepende palmbomen en een ruwe Middellandse zee. Vanuit het land vormt het teveel aan regenwater diepe rivieren in het zand, het baant zich een weg naar zee terwijl mijn gedachten een weg banen terug naar al mijn reizen. Ik land op Cuba.

Prima zolang het geen horizontaaljaar is
Mijn kinderen zijn 19 en 16 wanneer ze tegelijkertijd hun einddiploma behalen; ik straal van trotsigheid. Prima een tussenjaar, zolang het geen horizontaaljaar is en het niet verzandt in oeverloos liggen op bed en bank. Eén van de voordelen van een tussenjaar is dat we samen op een verre reis gaan, helemaal naar Cuba.

‘Heb je het door mam?’
De eerste dagen regel ik als vanzelfsprekend als moeder van alles: hotel, uitstapjes, eten, taxi’s en dat zonder enig woordje Spaans. Dodelijk vermoeiend, dus ik zoom even uit. ‘Hé?! Jullie zijn geen kleine kinderen meer’ zeg ik quasi verbaasd, mijn eurekamoment delend. Ze beginnen te grinniken. ‘Heb je het door mam?’ ‘Ja eindelijk, maar hebben jullie het wel door?’ knipoog ik. Ze kijken verbaasd en het kwartje valt. Vanaf dat moment zijn we een team op reis. Later kunnen we er nog erg om lachen, die patronen en de rollen waar je ongemerkt in verzandt, een openbaring wanneer je het ziet en doorbreekt.

Een wereld van langgeleden; geen internet en alleen cashgeld
Alejandro is een licht getinte, lange, slanke man en zal op de parkeerplaats van het hotel naast zijn blauwe fiat staan. Zo presenteert hij zichzelf in ons e-mailcontact voorafgaand aan onze ontmoeting. Hij is onze gids in de wereld die voor ons zo onbekend is. Een wereld die voor mijn kinderen bijna ondenkbaar is, voor mij een wereld van langgeleden: geen internet, geen bankautomaten en betalen doe je cash.

Een inkomen van 12 euro per maand
Daar staat Alejandro naast zijn blauwe auto ons op te wachten. Als leraar aan de hogeschool verdient hij 12 euro per maand. Het gidsen levert hem meer geld op, dus dat doet hij erbij. Na een paar dagen grappen we dat hij voortdurend lesgeeft, wat wij overigens heel interessant en fijn vinden, zo leren we veel over de geschiedenis en inwoners van Cuba.

Amor Fati
Hij brengt ons naar unieke plaatsen. Het is zo overduidelijk dat hij houdt van zijn Cuba, terwijl hij ook de uitdagingen die het hem brengt met ons deelt. Dat hij nooit weg mag om te reizen doet hem pijn, maar hij aanvaardt in liefde zijn lot ‘Amor Fati’ en reist in zijn dromen of via de mensen die hij ontmoet. Grote bewondering voor zijn visie en zijn zijn. Diepgaande gesprekken voert hij met de kinderen, over keuzes maken in het leven, het benutten van je talenten en het durven dromen en geloven in jezelf. Hij luistert, stelt verdiepende, onderzoekende vragen en stimuleert en nodigt uit om te voelen, dan te denken en veel te delen en uit te wisselen met elkaar. Want vooral dat laatste geeft betekenis aan het leven.

De Cubaanse salsa dansen
We ontmoeten zijn moeder, zijn vrouw, dochtertje en zus. Naast alle serieusheid lachen we heel wat af. Wanneer ik in een restaurant onder protest naar voren word gehaald om de Cubaanse salsa te dansen met één van de glunderende bandleden, bak ik er niets van en liggen er drie personen aan de tafel in een deuk. Ik laat mij maar moeilijk leiden blijkt, los van alle ongemakkelijkheid.  

Trots als een pauw betaalt hij voor de lunch
Alejandro staat erop en trakteert dit keer op de lunch. In de winkel mogen we iets uitzoeken. Trots als een pauw rekent hij af. Op een bankje in de zon eten we dankbaar een pakje Cubaanse crackers en drinken limonade. Een verrimpeld oud vrouwtje loopt langzaam op mijn zoon af, met een zachte hand strijkt ze over zijn wang. Ze mompelt wat woorden in het Spaans en houdt een muntstuk omhoog. ‘Of je haar munt kan wisselen’ legt Alejandro uit (Cuba heeft twee valuta’s, één voor de toeristen en één voor de inwoners).

‘Oh nu kan ik stukjes kip voor mijn kleinkinderen kopen’
Mijn zoon geeft haar wat munten die hij in zijn zak heeft en moet van haar het andere muntje aannemen. Mijn dochter geeft haar eigen pakje crackers aan de oude vrouw met nog wat muntjes. ‘Oh nu kan ik stukjes kip voor mijn kleinkinderen kopen.’ Ze glundert met een brede glimlach met duizenden rimpeltjes, terwijl ze het pakje crackers samen met haar muntjes tegen haar hart drukt.  

Met tranen in zijn ogen neemt hij afscheidt
Wanneer Alejandro’s auto kapot gaat, is zijn paniek zo zichtbaar en voelbaar. Niets mogen wij doen. Het duurt dagen voordat één van de 3 sleepauto’s op Cuba er zal zijn. Zonder dat wij het weten, heeft hij voor de volgende dag vervoer terug naar ons hotel geregeld. Met een betrouwbare chauffeur en een degelijke auto, dat was belangrijk voor hem. Geen denken aan dat we mogen betalen. Met tranen in zijn ogen neemt hij afscheid.

Een schat aan rijkdom nemen we mee
In stilte reizen wij terug, we missen zijn verhalen en aanwezigheid. We denken aan de winkels waar een verweerd t-shirt 14 euro kost. We denken terug aan zijn dromen waar hij zo voor aan het sparen is. We geven zoveel mogelijk weg van haarspelden tot kleding, pennen, papier, toiletartikelen. Onze koffers zijn licht bij vertrek, maar wat een schat aan rijkdom nemen we mee. 

‘Dromen kost niets’
Zevenjaar later hebben we af en toe contact over het leven in deze weerbarstige tijd. Het is zwaar maar goed en er is zoveel waar hij dankbaar voor is. En daar waar hij nog geen antwoord voor heeft, gelooft hij in zijn lot, koestert zijn gezin en is dankbaar en zoals hij schrijft: ‘Dromen kost niets.’ Vandaag schrijf ik een brief en neem hem even mee op reis naar Spanje.

One’s destination is never a place,
but a new way of seeing things
– Henry Miller