Je hebt maar één vader en één moeder

Als een kind op jonge leeftijd één van zijn of haar ouder(s) verliest, heeft dat een enorme impact. Het overkomt jaarlijks 6000 minderjarige kinderen in Nederland. Jong ouderverlies is een traumatische ervaring die wordt opgeslagen in het lijf. Het verlies werkt door tot ver in de volwassenheid en gaat in zekere zin nooit over. Van het ene op het andere moment is immers de veilige vanzelfsprekendheid verdwenen en wordt alles anders.

We gaan van ‘er was eens’, een sprookjesachtig begin, direct door naar de put, die we niet kunnen overslaan. Volwassenen willen graag hun kinderen deze put besparen, en zo rechtstreeks mogelijk doorsteken naar ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’. Maar dat gaat niet en het is ook niet helpend.

De achterblijvende ouder kan op een gegeven moment een nieuwe partner vinden, het kind kan nooit meer een nieuwe vader of moeder vinden. Met een beetje geluk heeft de nieuwe partner oog voor het kind en blijft er plek voor de overleden ouder. Helaas heb ik heel vaak andere ervaringen gehoord in gesprekken met mensen die jong een ouder verloren. Dat het nooit meer mocht gaan over de vader of moeder die er niet meer was. Alles wat aan hem of haar herinnerde verdween uit het huis. De ouder die dood was werd ook letterlijk doodgezwegen.

Omgaan met rouw
Je kunt de put niet overslaan en je kunt erop vertrouwen dat op een dag de zwaarte van het verlies niet meer allesoverheersend is. Blijf dicht bij jezelf. Vraag hulp, geef je gebruiksaanwijzing. Zeg wat je nodig hebt. Als je in contact bent met iemand die rouwt: neem de tijd om naar het verhaal te luisteren. En nog een keer. En nog een keer. Rouw vraagt om stille aandacht, om getuigen. Vul het niet in voor de ander, leg niet je eigen verhaal er overheen. Jij kunt het niet fiksen. De dood is onomkeerbaar en iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken.

Je kunt rouw wegstoppen maar nooit overslaan. Vroeger of later klopt het verdriet op je deur en moet je toch echt opendoen. Het goede nieuws is dat rouwen in stukjes gaat; precies zoveel als je op dat moment (ver)dragen kunt. Dat heeft Moeder Natuur prachtig geregeld.

Rouwen voor een jong kind
Een kind heeft vaak weinig taal om uiting te geven aan het verdriet. Bovendien wil een kind graag gewoon zijn, niet anders dan vriendjes en vriendinnetjes in de klas. Duidelijkheid over praktische zaken geeft houvast. Wie breng me nu naar muziekles als mama dat niet meer kan doen? 

Rouwen voor een puber
Een puber is meer in zichzelf gekeerd, soms boos en voelt zich onbegrepen. “Mijn vriendje zegt dat ik aan iets leuks moet denken als ik vertel dat ik mijn vader mis. Die snapt er dus echt niks van!”

Afzetten is normaal pubergedrag, maar dat is dus lastig. De enige ouder die je nog wel hebt, wil je niet lastigvallen. De achterblijvende ouder is soms te veel in beslag genomen door zijn of haar eigen verdriet en heeft daardoor geen oog voor de rouwende puber.

Andere helpers
Organiseer dan andere helpers, zoals een buurvrouw, oom of tante, vriend of vriendin van de overleden ouder. Ga dingen doen en heb het en passant over het gemis. Luister vooral.

Hoe herken je rouwende volwassenen met jongouderverlies?
Een volwassene die jong een ouder is verloren kun je herkennen aan het volgende:

  • Zorgzaam
  • Verantwoordelijk
  • Gevoel wegstoppen
  • Geen hulp vragen
  • Alles onder controle willen houden
  • Weinig zelfvertrouwen/twijfel
  • Angst om zelf jong te overlijden
  • Soms zelf geen kinderen durven krijgen

Vaak is een crisis nodig om te beseffen dat het tijd is om alsnog te gaan rouwen.

Rouw is de achterkant van liefde
Liefde maakt ons kwetsbaar, want wie we liefhebben, moeten we ook ooit loslaten. De ondertitel van mijn boek Hartmama was in de tijd dat ik eraan schreef: een verhaal over liefde, dood en verlangen. Eerst liefde. Toen dood. En het verlangen haar te kennen, mijn hartmama. Voor een mama die je niet kent, schrijf je een liefdesverhaal. Zo zou je het kunnen zien. Ik wist mijn hele leven al dat ik dat moest doen. De mama die ik mij niet herinner maar zó heb gemist; ze verdient het om in het licht te worden gezet. Ze was maar kort op deze aarde en ze heeft zoveel liefde achtergelaten. Aan mij, aan ons, via ons aan onze kinderen. Zodat het verhaal zich verder schrijft. 

Wil jij jouw verhaal vertellen?
Herken jij jezelf of iemand uit je nabije omgeving in mijn blog? Voel je vrij om contact met me op te nemen. In verband met de coronamaatregelen bied ik mijn begeleiding tot nader order alleen online aan. Coachgesprekken voer ik door middel van beeldbellen. Een kennismakingsgesprek van een half uur is voor jou altijd kosteloos.

Boek bestellen
Mijn boek Hartmama kun je bestellen via www.susanvanderbeek.nl/boek. De tekening bij dit blog is gemaakt door Cor de Jonge en onderdeel van het beeldverhaal in mijn boek.

1 thought on “Je hebt maar één vader en één moeder”
  1. “Als je in contact bent met iemand die rouwt: neem de tijd om naar het verhaal te luisteren. En nog een keer. ”

    In de wereld met de ziekte ‘allesmoetleukzijn’ een raad waar veel mensen zich geen raad mee weten. Goed dat je het onderwerp blijft aanraken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: