Isabel – Een indrukwekkend levensverhaal

Vorige week schreef ik een recensieblog over De wind kent mijn naam van Isabelle Allende. Direct daarna begon ik in het boek ‘Isabel’ van Marion Hoogwegt en zij haalt naar mijn mening hetzelfde literaire niveau. Ik las ‘Isabel’ in vier dagen uit en dit boek zit nog steeds onder mijn huid, op mijn netvlies. Eigenlijk baal ik ervan dat ik het boek al uit heb. Herken je die ervaring? Ik heb dat bij slechts twee op de tien boeken die ik lees. Daarom heb ik ook over ‘Isabel’ een blog geschreven.

Waargebeurd verhaal
Houd je, net als ik, van levensverhalen en familiegeschiedenissen in het decor van oorlogen, onderdrukkingen en ballingschap? Omdat we van de geschiedenis zo ontzettend veel kunnen leren? Dan kan ik je het waargebeurde verhaal ‘Isabel’ aanbevelen. Waargebeurd, want Isabel is de Spaanse schoonmoeder van de Nederlandse auteur Marion Hoogwegt. Zij leerde haar schoonmoeder kennen toen ze al 91 jaar oud was en ze had meteen grote bewondering voor deze vrouw. Door haar eigen man en zwager (de zoons van Isabel) te interviewen is het Marion gelukt om het levensverhaal van haar schoonmoeder op papier te zetten. Niet op een beschouwende manier, maar vanuit de ik-vorm. Als lezer kruip je als het ware in de huid en het hoofd van de hoofdpersoon.

In Andalusische sferen
Eigenlijk is het een overlevingsverhaal, want het boek begint vlak voor het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog, in 1936. In het Andalusische stadje Ronda groeit Isabel op en heeft ze een heerlijke, veilige jeugd met al haar familie om zich heen. Als lezer kom je meteen in Andalusische sferen doordat de geluiden, geuren, smaken, beelden, gewoontes en tradities voortreffelijk zijn verwoord. 

In de zomer van 1936 gaat het hele gezin, zoals ieder jaar, met hun schommelboot de feria’s af in de provincie Málaga. Voor Isabel is dat altijd de leukste tijd van het jaar, omdat ze dan haar vader dicht bij zich heeft. Haar vader is de burgemeester van Ronda, dus de rest van het jaar werkt hij veel.

Politieke onrust
Dat jaar is er al veel politieke onrust in Spanje. Stakingen, verzet tegen het regime en gewapende mannen op straat. Via de radio vernemen ze dat generaal Franco oprukt en ‘het Spaanse volk moet worden gezuiverd van linkse elementen’. Voor haar Republikeinse vader dreigt steeds meer gevaar, vooral omdat hij lid is van de vrijmetselarij dat over een kam wordt geschoren met het communisme. Hij besluit eerst om zijn 17-jarige dochter veilig te stellen door haar naar vrienden in Gibraltar te sturen. Dat is de eerste vluchtplek waar Isabel belandt. Na haar 18e verjaardag wordt ze gelukkig met haar ouders en broertje herenigd in Valencia. Ondanks dat een burgeroorlog dreigt, zijn ze daar anderhalf jaar relatief gelukkig in een soort woongemeenschap met gelijkgestemden. Maar in februari 1939 zitten de fascisten hen op de hielen en besluiten ze naar Frankrijk te vluchten.

Overleven in ballingschap
Vanaf dat moment ervaar je het leven van Isabel en haar familie echt door de ogen van een jonge vrouw die eigenlijk in de bloei van haar leven is, maar voortdurend moet vluchten, in angst leeft, honger heeft en zich overal in Frankrijk buitenstaander, verstoten en buitenlander voelt. Ze wordt meerdere malen gescheiden van haar vader. Ze belanden eerst in Saint Cyprien en worden daarna kriskras door Frankrijk steeds naar andere ballingsoorden gebracht; Saint Valery en Caux, Criel sur Mer, Laroquebrou en Arcueil. Het is voor mij voor het eerst dat ik lees hoe het er in die ballingsoorden aan toe ging en hoe de Spaanse vluchtelingen hebben moeten lijden.

Verliefd op een communist
Wanneer ook Frankrijk wordt bezet door de nazi’s wordt de situatie voor Isabel en haar familie nog heftiger. Toch wordt ze in Frankrijk, in ballingschap verliefd op de communistische Alejandro. Wat ze met hem allemaal meemaakt, verklap ik nog niet, maar zijn fanatieke communistische overtuigingen zorgen ervoor dat haar leven nooit meer wordt zoals het was.

Terug naar Spanje
Pas in 1948 keert Isabel met haar moeder en broertje terug naar Ronda. Haar vader kan onmogelijk terug naar Spanje, want dan zal hij acuut worden berecht of geëxecuteerd. Wat ik verdrietig vind is dat Isabel ook in Spanje blijft rondzwerven. Ronda wordt nooit meer het Ronda uit haar jeugd en de angst en onveiligheid blijven in alle vezels van haar lijf opgesloten zitten. Als overleven je motto is geworden, weet je dat misschien wel nooit meer te keren.

De kikkertest
Het boek staat vol met boeiende anekdotes, maar waar ik echt verbaasd over was, en nog niet wist, is dat vroeger blijkbaar de kikkertest werd gedaan.

‘Lieverd, wij gaan samen naar de dokter voor de kikkertest’, zegt ze op een ochtend als ik zwak van het braken op bed zit bij te komen. ‘Wat is dat?’ ‘Daarbij kan de dokter binnen een paar uur zien of je zwanger bent. Hij injecteert jouw urine in een vrouwtjeskikker en als deze binnen enkele uren donkerbruin kleurt, dan ben je in verwachting’, zegt mijn moeder laconiek. ‘Wat zielig, gaat die kikker er aan dood?’ ‘Dat weet ik niet, maar wat ik wel weet is dat wij samen morgen even langsgaan, dan weten we waar we aan toe zijn.’

Bestellen
Ben je nieuwsgierig? Je kunt ‘Isabel’ voor 19,95 euro bestellen bij de auteur zelf: marion.hoogwegt@gmail.com