Heb jij je ooit afgevraagd hoe de pijnlijke ervaringen uit je verleden je huidige leven beïnvloeden? De film The wisdom of trauma van dr. Gabor Maté geeft antwoord op deze vraag. De film staat al lang op mijn verlanglijstje. Vol verwachting start ik mijn laptop op.
Dr. Gabor Maté is een Hongaars-Canadese arts die bijzonder geïnteresseerd is in de ontwikkeling en trauma’s bij kinderen en de mogelijke levenslange gevolgen die dat met zich meebrengt voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. (Bron: Wikipedia)
Doe dan een stap naar voren
Het duurt even, maar ineens zit ik er met mijn volle aandacht in, terwijl ik een knoop in mijn maag voel. Ik kijk naar een groep jonge mannen op een luchtplaats van een Amerikaanse gevangenis. De hemel is strakblauw, de zon schijnt en de mannen staan in een grote cirkel. In het midden staat een blonde vrouw met een microfoon die hen vragen stelt. “Als je in je kindertijd wel eens bent uitgescholden, doe dan een stap naar voren.” Alle mannen, geen enkele uitgezonderd, doen wat de vrouw vraagt. “Als je in je kindertijd wel eens bent geslagen of mishandeld, doe dan een stap naar voren.” En weer zetten alle mannen een stap. De ene vraag volgt de andere op waarna de mannen een stap naar voren zetten. De één overmand door emoties, de ander schijnbaar onbewogen.
Trauma is wat er in je gebeurt
Ik ben verbijsterd. Nooit heb ik me gerealiseerd dat negatieve ervaringen in de kindertijd zulke grote gevolgen kunnen hebben op volwassen leeftijd. Dr. Maté stelt dat er trauma is met een grote ‘t’ en met een kleine ‘t’. Over de laatste categorie gaat het hier. Denk aan gepest worden, te vaak een grote mond krijgen, te vaak horen dat je je mond moet houden als je enthousiast uit school komt en je verhaal wilt vertellen, en vul het rijtje maar aan. Dr. Maté legt het helder uit: “Trauma is niet wat je overkomt. Trauma is wat er in je gebeurt, als gevolg van wat je overkomt.” Hierdoor ontstaat er een psychische verwonding die zich in ons zenuwstelsel, geest en lichaam vastzet. Het kan op elk willekeurig moment getriggerd worden.(uit zijn boek ‘De mythe van normaal’). Mensen zoeken vervolgens een manier om met hun pijn om te gaan. De één wordt ziek, de ander grijpt naar drank, drugs of pleegt een misdrijf.
Interviews
Geboeid kijk ik verder. Er worden mensen geïnterviewd die opgenomen zijn in een instelling en mensen die op straat leven. Dr. Maté stelt vragen, luistert en vraagt net zo lang door tot hij de kern te pakken heeft. De man op straat groeide op in luxe. Een groot huis, vakanties, hij had alles wat zijn hartje begeerde. Bijna alles dan, want zijn beide ouders werkten hard en veel. Wat hij écht had gewild, is tijd en aandacht van zijn ouders in plaats van de eenzaamheid die hij ervaarde als kleine jongen. Om de pijn van die eenzaamheid te verzachten raakte hij aan de drugs en belandde hij op straat.
Ze zeiden dat ik een ‘jankerd’ was
Voor ik het weet, is de film ten einde. Ik heb even tijd nodig om te verwerken wat ik het laatste anderhalf uur heb gezien. Ik denk terug aan mijn eigen kindertijd en realiseer me dat het inderdaad zo werkt. Als kind huilde ik veel en hoorde ik met regelmaat dat ik een ‘jankerd’ was. Dat wilde ik niet, dus vocht ik tegen mijn tranen en huilde ze alsnog in het donker als ik in bed lag en niemand ze zag. Wat ik als kind heb onthouden, is dat het tonen van mijn emoties een zwakte is. Zo heb ik jaren mijn emoties weten te onderdrukken.
Met de kennis van nu weet ik dat emoties je juist iets willen vertellen. Nu ben ik aan het leren om me opnieuw te verbinden met mijn emoties, zodat ik kan onderzoeken wat ze me willen vertellen.
Ook mijn kinderen hebben wonden opgelopen
Dan denk ik aan mijn eigen kinderen. Hun kindertijd ging gepaard met ‘gedoe’. Een scheiding, autisme, depressie en een eetstoornis maakten deel uit van hun leven. Dat gaf op zijn zachts gezegd een pittige interactie in ons gezin. Na het zien van de film kan ik alleen maar concluderen dat ook zij hun wonden hebben opgelopen door dit trauma met een kleine ‘t’. Had ik dit maar eerder geweten. Dan had ik in het moment zelf, als ik uit mijn slof schoot tegen de kinderen, kunnen onderzoeken wat er nou eigenlijk in mij gebeurde waardoor ik reageerde op deze manier. Dan hadden we dit ter plekke kunnen bespreken en was de wond die het nu geworden is wellicht een schrammetje geweest.
Herken je dit en wil je hierover van gedachte wisselen? Voel je vrij om me te mailen! corine@hetvitaliteit-atelier.nl.
