Ga jij dit jaar voelen of fiksen? Waarom goede voornemens (meestal) niet werken

Het is nieuwjaarsdag, een uurtje of 10 als ik dit blog schrijf. Ik ben fris opgestaan. Dit jaar geen kater of uitslaapdag, maar een rustige heldere start. De kerstboom is alweer opgeruimd, het huis schoongemaakt en in mijn slowcooker staat een overheerlijke erwtensoep te pruttelen. De jaarwisseling heb ik dit keer heel anders gedaan. Om 23.00 uur lag ik al in bed. Geen vuurwerk, geen bubbels, geen ABBA die ‘Happy New Year’ zingt, geen twaalf druiven voor elke klokslag naar het nieuwe jaar. Maar wel een fijne oudejaarsdag met lieve vrienden, goede gesprekken, overheerlijke oliebollen vers uit het vet en lekker eten. Rond 22 uur was het kaarsje op en kroop ik tevreden onder mijn dekentje. Dit jaar eens een ander ritueel voor mij: rustig, met mezelf, het nieuwe jaar in glijden.

Mist in Málaga
Terwijl ik dit schrijf, is het mistig in Málaga. Dat gebeurt niet vaak. Meestal word ik begroet door een strakblauwe lucht en een stralend zonnetje die me enthousiast goedemorgen wenst. Vandaag kan ik de berg voor mijn huis niet zien door de mist, alsof het weer me wil zeggen dat het oké is dat ik niet vooruit kan kijken. Dat het oké is dat ik geen grootse plannen, goede voornemens of verlanglijstjes heb voor het komende jaar. Dat ik niet hoef te weten waar het heen gaat. Dat ik mag meebewegen met wat zich aandient. Vanuit voelen. Vanuit vertrouwen. Vanuit intuïtie.

Top-down veranderen werkt niet
Toch is dit precies het moment waarop veel mensen hun goede voornemens formuleren en in gang zetten. Meer sporten, minder werken, vroeger gaan slapen, gezonder eten, grenzen beter aangeven, eindelijk rust nemen… Op zich niks mis mee, maar goede voornemens ontstaan bijna altijd in je hoofd. Ze komen voort uit logica, inzicht en wilskracht. Dat innerlijke stemmetje dat zegt: Dit weet je toch inmiddels wel? Dit jaar ga je het anders doen.
Van boven naar beneden, van denken naar doen, top-down dus.

Je lichaam weet niet dat het 1 januari is
Het probleem is niet dat goede voornemens slecht zijn; het probleem is dat je systeem, je lijf, je zenuwstelsel zich niet veel aantrekt van wat het hoofd anders wil. Je lichaam weet namelijk niet dat het 1 januari is. Het weet niet dat je een nieuw jaar, een nieuwe kans of een frisse start hebt uitgeroepen. Het lichaam reageert niet op plannen, maar op veiligheid. Op bekende patronen. Op spanning en ontspanning. Op herkenbaarheid. Op ervaring.

Zorgen dat jij het overleeft
Als je zenuwstelsel zich onrustig, geprikkeld of onveilig voelt, subtiel of duidelijk, zal het altijd kiezen voor overleving. Zelfs als je hoofd hele mooie, verstandige en liefdevolle voornemens heeft bedacht. Dan wint niet je motivatie, maar je automatische piloot. En die piloot heeft maar één taak: zorgen dat jij het overleeft. En zo gebeurt het dat je jezelf na een paar weken weer terugvindt in oude patronen. Niet omdat je zwak bent, of lui, of geen discipline hebt, maar omdat je proberen te veranderen zonder eerst rust en veiligheid te creëren.

Wanneer goede voornemens extra druk worden
Waarschijnlijk schiet je, nog voordat je het doorhebt, in actie. Je gaan harder werken, nog beter je best doen, je aanpassen of juist afhaken. Want je wilt grip hebben, overzicht. Je wilt fiksen. Zodat het anders wordt. En precies vanuit die staat bedenken de meeste mensen vaak hun goede voornemens. Jee wilt gezonder leven, rustiger worden, meer sporten, minder werken of beter voor jezelf zorgen. Op zichzelf zijn dat natuurlijk prachtige intenties. Ze ontstaan echter meestal op een moment waarop je systeem al overbelast is. Hierdoor worden goede voornemens geen uitnodiging tot verandering, maar een extra druk. Als het je vervolgens niet lukt om ze vol te houden, gebeurt er iets pijnlijks: je raakt teleurgesteld, gefrustreerd, misschien wel boos op jezelf. Zie je wel. Het lukt me weer niet. Daarmee vergroot je onbedoeld precies datgene wat je zenuwstelsel al ervoer: onrust, ontevredenheid, onveiligheid. En dan staat overleven weer voorop. Dan is er weinig ruimte voor nieuwe gewoontes, ander gedrag of duurzame verandering

Intuïtie of overleving?
In mijn meest gelezen blog van vorig jaar schreef ik al over intuïtie, over het verschil tussen een diep innerlijk weten en wat eigenlijk een automatische overlevingsreactie is. Over hoe iets dat we ‘intuïtie’ noemen, in werkelijkheid soms een instinctieve vecht-, vlucht-, freeze- of please-respons vanuit een gevoel van onveiligheid blijkt te zijn. Het verwarrende is dat die overlevingsreacties vaak voelen als een innerlijke stem. Ze zijn snel, urgent en overtuigend. Maar ze ontstaan niet vanuit rust of afstemming, ze ontstaan vanuit bescherming. Vanuit een systeem dat probeert te zorgen dat jij het redt.

Vergroot jouw intuïtieve wijsheid
Diepgewortelde intuïtie wordt pas hoorbaar wanneer er voldoende veiligheid is. Wanneer het lichaam niet meer hoeft te reageren, maar mag waarnemen. Wil je daar meer over lezen? Je kunt mijn ebook Vergroot jouw intuïtieve wijsheid hier gratis aanvragen.

Misschien hoeft dit nieuwe jaar daarom niet te beginnen met goede voornemens. Begin eens met vertragen, met voelen. Met opmerken wat jouw lichaam nodig heeft om zich veilig en verbonden te voelen. Zodat je niet jezelf hoeft te fiksen, maar jezelf zult ontmoeten.