Emoties op de werkvloer, moet dat nou echt?!

Vandaag vertel ik de deelnemers tijdens mijn online training dat we het gaan hebben over het omgaan met emoties op de werkvloer. Op mijn laptop voor me zie ik in al die kleine vierkantjes van het beeldscherm een paar gezichten verstrakken. Anderen gaan een beetje wiebelen en ik zie hoe één deelnemer achteruit gaat zitten en zijn mobiel pakt. Het is even stil. Ze reageren bijna allemaal op eenzelfde manier: “Tjemig. Nee hè. Moet dat echt?! Daar heb ik even helemaal geen zin in. Nou, liever niet! Wat een gedoe! Ik weet dat ik soms emotioneel reageer, maar zo ben ik gewoon. Kunnen we niet gewoon aan het werk gaan?” 

Het liefste gaan we emoties op het werk uit de weg, of we stoppen ze weg. En al helemaal het omgaan met de emoties van anderen op de werkvloer. Wat een gedoe! 

Boosheid vreet energie
Totdat ik een paar voorbeelden geef over frustratie en boosheid. Ik zie dat er weer wat meer beweging komt in de gezichten. En de cursisten in de vierkantjes op mijn scherm reageren. Herkenning? “Jazeker, dat herken ik wel, dat vreet energie” zegt Marco. “Soms voel ik me zo gefrustreerd omdat sommige mensen in mijn team niet meewerken zoals we dat hadden afgesproken. Ik kom na zo’n dag doodmoe thuis.”

Angst is de aanjager van burn-out 
En als ik vertel hoe verlammend en stressvol angst kan zijn. De angst om iets fout te doen, om niet goed genoeg te zijn, om in de ogen van collega’s niet te voldoen. Dit kan leiden tot overcompenseren, extra hard werken, of als een rupsje Nooitgenoeg blijven streven naar meer en beter. Dat is heel hard werken, want bekeken vanuit de ogen van angst is het is eigenlijk nooit genoeg. Oef… die komt ook even binnen. 

Een brevet van onvermogen
Ineke vertelt dat ze door haar angst niet uitspreekt wat ze echt vindt of wat ze daadwerkelijk van een ander nodig heeft om haar werk te doen. Ze durft ook niet om hulp te vragen als ze ergens mee vast zit, want vanuit de ogen van haar angst is dat een brevet van onvermogen en het bewijs dat ze het dus toch niet goed genoeg weet of kan. Dus blijft ze hard werken om zichzelf keer op keer te bewijzen. Tussen neus en lippen door vertelt ze met zachte stem ze dat ze al eens een burn-out heeft gehad. En ze zucht…

Emoties zijn geen stoorzenders, maar raadgevers
Het plaatje wordt steeds helderder; emoties zijn er elke dag. Thuis, op straat en zeker ook op de werkvloer. Maar omdat we ergens in on ons leven en in onze maatschappij zijn vergeten dat emoties raadgevers zijn in plaats van stoorzenders, doen we maar net alsof ze er niet zijn. Of we bouwen er een heel onnatuurlijke en krampachtige relatie mee op. Een soort overleefstrategie die altijd beperkt. Geen wonder dat we emoties op de werkvloer het liefste uit de weg willen gaan.

Hoe zou het zijn
als je emoties weer kunt zien als raadgevers,
als signalen dat er iets belangrijk voor je is
zodat je andere keuzes kunt maken?

Je hoeft je niet te laten leiden door emoties, je kunt ze ook waarnemen, ernaar luisteren en ze gebruiken om iets te veranderen of aan te pakken. Want wat willen emoties eigenlijk vertellen? Als ik heel kort door de bocht ga – en daar houd ik wel van – dan wil ik graag het volgende zeggen over een paar alledaagse en universele emoties.

  • Boosheid wil dat je een grens aangeeft
    Boosheid en frustratie willen je vertellen dat je beter voor jezelf op mag komen en ‘nee’ mag zeggen. Vera Helleman omschrijft in De Emotie Encyclopedie heel helder over boosheid: ‘Boosheid vertelt je dat je de leiding over je leven hebt weggegeven aan een ander en die nu terugpakt.’ De kunst is dan wel om in contact te blijven met jezelf en met de ander. Je reageert dus niet vanuit de boosheid, maar pakt het signaal op. Zodat je vanuit contact en rust kunt aangeven wat je grens of je vraag voor de ander is. 
  • Angst vraagt je om te kiezen voor vertrouwen
    Angst is net als boosheid ook een heel functionele emotie. De natuurlijke vorm van angst vertelt je dat je voorzichtig moet zijn in sommige situaties, zodat je jezelf in leven kunt houden. Het is dus een natuurlijke vorm van zelfbescherming tegen reëel en fysiek gevaar. Alleen heeft angst in onze huidige samenleving en op de werkvloer nauwelijks meer te maken met levensbehoud. Het is vooral de onnatuurlijke en irreële angst die regeert. De angst die we zelf hebben gecreëerd vanuit de gedachte dat we niet goed genoeg zijn, er niet bij horen, niet geaccepteerd worden of niet gewaardeerd of erkend worden. 

    Angstgevoelens willen je vertellen dat je misschien even mag opletten wat er gebeurt en dat je vervolgens terug mag gaan naar vertrouwen, naar het nu. Want nu is alles in orde. Je mag leunen op je kwaliteiten en talenten. Je mag vertrouwen op je eigen professionaliteit, kennis en vindingrijkheid. En je mag erop vertrouwen dat al die negatieve scenario’s die je in je hoofd hebt bedacht over wat er zou kunnen gebeuren, niet waar zijn. 
  • Schaamte en schuld willen het licht zien
    Schaamte en schuld gaan over goed of fout. Het gaat over de strenge opvattingen die je over jezelf hebt als jij van mening bent dat je in de ogen van anderen iets verkeerds doet, denkt of voelt. Of dat door jouw acties iets verkeerd is gegaan. Schaamte en schuld willen alles bedekken en verhullen, dat wat fout is mag niet gezien worden door anderen, dus blijft het verborgen.

    Het een intens beklemmende en beperkende emotie, want het zorgt ervoor dat je een masker opzet, jezelf niet laat zien. In wezen gaat het erover dat je jezelf hebt afgekeurd en er alles aan zal doen om ervoor te zorgen dat anderen dat niet zullen zien. In deze emoties zit dus eigenlijk een ultieme vorm van zelfafwijzing.

    Deze emoties vertellen je dat je zachter voor jezelf mag zijn en dat je een mens bent, zoals ieder ander, met lichte en donkere kanten. De allerbeste manier om schuld en schaamte te lijf te gaan, is ze in het licht te zetten. Door juist wel te erkennen en te vertellen dat je je ergens voor schaamt of je schuldig voelt. Zodra deze emoties gezien mogen worden, verliezen ze direct hun kracht. 

Kijk en werk met de wijsheid van je hart
Ik ben er van overtuigd dat als wij emoties weer als raadgevers voor bewustwording en ontwikkeling gaan herkennen, er zo veel meer energie en talent gaat stromen op de werkvloer. Een mooie, waardevolle en dringende taak voor elke teamleider, manager, leidinggevende, HR-professional en collega. Kijk eens door de emotie-bril naar jezelf en de ander. Kijk en werk met de wijsheid van je hart, er gaat een wereld van mogelijkheden open voor jezelf, je team en je organisatie.

Glimlachende gezichten
Het is het einde van de middag. Ik haal de deelnemers terug uit de laatste break-out sessie van de dag. Op mijn laptop voor me zie ik ze stuk voor stuk verschijnen in al die kleine vierkantjes op mijn scherm. Ik zie glimlachende gezichten, ik hoor druk gepraat, contact, enthousiasme en verbinding. Ik leun even achterover en glimlach.

1 thought on “Emoties op de werkvloer, moet dat nou echt?!”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: