De moedeloosheid te lijf met causale diagrammen

Coronacrisis, economische crisis, klimaatcrisis, woningcrisis, stikstofcisis, politieke crisis. Je zou er moedeloos van worden. Waar ga je beginnen? Bij degene die het hardst schreeuwt? Bij datgene waarvan je zelf het meeste last hebt? En welke crisis komt daarna aan de beurt? Hoe lang mag je erover doen? Allemaal vragen die politici zichzelf en anderen stellen. Van de antwoorden word je waarschijnlijk niet minder moedeloos. En is het niet zo dat het één met het ander samenhangt? Waarschijnlijk wel. We leven met z’n allen in een systeem dat samenleving heet. En met z’n allen hebben we invloed op die samenleving, hebben we zelf de crisis veroorzaakt. Mooi dat we het ook zelf willen en moeten oplossen. 

Samenleving in het klein
Mijn eigen leven zie ik ook als zo’n mini-systeem waar niets op zichzelf staat. Alles grijpt in elkaar. In de wereld van het thuiswerken wordt je eigen leven een kluwen van werk, gezin, relaties, familie, maatschappij. Alles vraagt aandacht en de één schreeuwt nog harder dan de ander. Als je orde op zaken stelt op je werk moet het gezin even wachten; dat komt later wel weer. Maar gaat de aandacht uit naar je gezin, loop je weer achter de feiten aan op je werk. Tussendoor wil je ook nog voor jezelf zorgen. Om moedeloos van te worden. Kortom, ik zeg niets nieuws. Daarom is het zo gek dat we nog geen goede aanvliegroute hebben gevonden om deze dynamiek een beetje vlot te trekken. Het blijft een taai vraagstuk, logisch; als het gemakkelijk was, had je het allang opgelost.  

Causale diagrammen
Of het ‘t ei van Columbus is weet ik niet, maar ik trek nog wel eens de parallel naar het maken van causale diagrammen, oftewel: kijken naar de onderlinge causaliteiten. In het bedrijfsleven wordt dit instrument uit de systemische benadering veel toegepast; met name op taaie vraagstukken dus. In een geselecteerd team van betrokkenen worden deelgebieden benoemd en verbanden gelegd. Je eigen minisysteempje dat jouw leven heet bestaat ook uit deelgebieden; waarom deze systematiek dan niet plotten op je eigen getob? 

Door je wimpers kijken
Doe een paar stappen terug en bekijk je eigen leven vanaf een afstandje. Je zal zien dat die kluwen helderder worden. Het helpt om je te laten begeleiden in dit proces door een vriendin, een coach, je man; iemand die je vertrouwt en die in staat is om jou door je wimpers te laten kijken. Niet gaan navelstaren op één gebied. Betrek je kinderen erbij; maak er een gezinssysteem van en gebruik de creativiteit van de verschillende generaties in jouw gezin. 

Schets en trek lijnen
Als je het heel technisch wilt aanpakken, pak je een groot vel en ga je tekenen. Op die tekening verschijnt dan het volgende: 

  • Allerlei pijlen tussen factoren die staan voor causale beïnvloeding; een web van samenhang tussen oorzaak en gevolg tussen de diverse deelgebieden.
  • Het zijn vaak cirkels die de dynamiek in het systeem verklaren; oorzaken kunnen ook gevolgen zijn en andersom. De cirkels maken complexe patronen verklaarbaar.
  • Een aantrekkelijke weergave maakt het tot een praatstuk waarop betrokkenen – jij, de begeleider, je gezin – kunnen reflecteren en elkaar kunnen bevragen op de dynamiek waarin jullie zijn beland.

De vinger op de zere plek 
Als er genoeg reflectie-ruimte is en als de juiste vragen worden gesteld, krijg je helder waar de angel zit. Je bent in staat om de vinger op de zere plek te leggen. Waar zit de hefboom? Aan welke knop moet je draaien wil je het gehele systeem, jouw leven dus, in beweging krijgen? Op een gegeven moment leiden de antwoorden op deze vragen tot een volgende vraag en die vraag is: Jaaaa! En wat nu? Dat is het moment waarop jij en alle betrokkenen in actie komen. We gaan lekker oplossen. 

Ineens wordt het lente
Mooi is dan om te zien dat de moedeloosheid plaats maakt voor aanpakken. We hebben het gevoel het heft in eigen handen te hebben, met iets goeds bezig te zijn; we gaan zaken weer wat zonniger inzien. Een hoopvolle lente en doorstomen naar de zomer. Steen voor steen lossen betrokkenen deelproblemen op en we zien dat de ene oplossing ook effect heeft op het andere deelprobleem. De kluwen ontrafelt zich; soms drie stappen vooruit en twee stappen achteruit en dat is goed. Het was tenslotte ook een taai vraagstuk. 

0 thoughts on “De moedeloosheid te lijf met causale diagrammen”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: