Afstandsmoeder

Een schande voor de familie is ze. In 1959 is Jannetje 21 jaar. Ze werkt bij een familie als hulp in de huishouding. Ze heeft een kind van 6 maanden, er wordt over haar gepraat in Dirkshorn. Dit kind is geplaatst in een kindertehuis. Een hele ‘goede’ oplossing in die jaren. Je ‘deed’ het niet voordat je getrouwd was. Als je het wel deed was dat een grote schande.

Boeten
Een ontaarde moeder moet boeten voor die schande, een kind is beter af bij adoptieouders. Fatsoenlijke mensen, vader en moeder. In die tijd waren er veel stellen die zelf geen kinderen konden krijgen, nu zijn er andere mogelijkheden om deze wens in vervulling te laten gaan. Over seks werd niet gesproken, je moest je netjes gedragen en je knieën bij elkaar houden. Schuld werd bij de vrouw gelegd. Was je uitdagend gekleed? Dan lokte je het zelf uit.

Het overkwam Jannetje nog een keer, ze raakte zwanger van de zoon des huizes. Zijn behoeften gingen verder dan wassen en strijken. Mondje dicht, niemand hoefde het te weten. Ze was op zoek naar liefde, waardering en erkenning.

Naar de nonnen
Ze werd weggestuurd, ver van huis naar de stad Utrecht. Een tehuis voor ongehuwde moeders. De nonnen hadden er de leiding. Er mocht niet over gesproken worden; het was een schande voor de familie. Hard werken en niet zeuren. Het kind werd geboren, een meisje. Jannetje hoorde het eerste geluidje, maar voor ze het wist was het kind meegenomen door de nonnen. Hoe minder hechting hoe beter. Wat overblijft is een leeg gevoel. Twee dagen later vertrok ze weer alsof er nooit iets had plaatsgevonden.

Afstand van je eigen vlees en bloed
De omstandigheden waarom je afstand doet van je kind zijn vaak zwaar en traumatisch. Bijvoorbeeld na een verkrachting. De ongewenste zwangerschap wordt vaak laat ontdekt, misschien is er een vermoeden, maar dit duw je weg: ‘als ik er niet aan denk, is het er niet’. Je neemt afstand van je lijf, je bent besmeurd, voelt je vies en machteloos. Gevoelens van schuld en schaamte. Toch kun je het niet verborgen houden.

Adoptie
Dit overkwam José. Ze zit tegenover me in de praktijk en vertelt haar verhaal. Het is inmiddels 35 jaar geleden, maar het steekt nog regelmatig de kop op. Haar ouders hebben haar geholpen, ook zij is naar een tehuis voor ongehuwde moeders gestuurd. Er was afgesproken dat het kind ter adoptie werd aangeboden, dit leek de beste oplossing. Het kind dat in José groeide was ontstaan uit een verkrachting en verbonden met de pijn en onmacht van dat moment. Het leek niet van haar te zijn, ook al groeide haar buik en veranderde haar lichaam. Ze was net 18 en wilde haar lichaam niet voelen. Ze sloot zich af en nam afstand van haar lichaam, net als van het kind; er was niets van haar bij, het was immers tegen haar wil opgedrongen.

Eenmaal moeder, altijd moeder
Later, vaak veel later groeit het besef dat het kind ook een deel van jou is. Dat het ook jouw bloed in zich draagt. Vragen duiken op, waar zou hij zijn? Lijkt hij op mij? Zou ik hem herkennen als ik hem op straat tegenkom?

Wanneer je dit overkomt als jong meisje ga je verder met je leven. Je omgeving zal dit ook stimuleren als je geluk hebt. Je maakt je school af en krijgt een relatie. Je raakt na verloop van tijd zwanger van je eerste kind. Keurig gepland en zeer gewenst. Deze zwangerschap herinnert je aan een klein jongetje dat in je is gegroeid en wat je nooit hebt gezien. Geen hechting, meteen weg, doch dat eerste geluidje vergeet je nooit.

In blijde verwachting
José is blij met haar zwangerschap en haar man ook. Het praten met hem over de eerdere zwangerschap is moeilijk, hij wil het niet weten, hij weet er geen raad mee en José houdt verder haar mond. Het is te pijnlijk voor beiden. Er wordt een prachtige dochter geboren en het leven draait om het gezin. Er komen meerdere kinderen vrij snel achter elkaar. Ze wordt helemaal in beslag genomen door de drukte van het jonge gezin. 

Confrontatie
En toch komt er weer een moment dat je ermee geconfronteerd wordt. José  vertelt dat ze met haar beste vriendin bij het zwembad zit terwijl de kinderen heerlijk in het water aan het spelen zijn. Haar oog valt op een jongen die met zijn vrienden aan het chillen is. Hij heeft de leeftijd van haar eerste zoon, blond krullend haar. José ziet de gelijkenis, haar hart slaat over. Zou dit hem zijn? Haar vriendin praat tegen haar, maar krijgt geen respons. José is vertrokken naar het verleden. Ze slikt haar tranen weg en hoort haar vriendin vaag op de achtergrond. Die kijkt haar verwonderd aan en vraagt wat er toch met haar aan de hand is.

Deze vriendin is één van de weinigen die het weet, ze kan gelukkig over haar gevoel praten. José kijkt nog een keer goed naar hem, alsof ze hem op haar netvlies wil vastleggen. Ieder jaar op zijn verjaardag denkt ze aan haar geheime zoon, er vallen stille tranen.

Oordeel
Mensen kijken niet waarom je afstand hebt gedaan van je kind. Bij vrouwen die in het verleden afstand hebben gedaan van hun kind zijn de gevolgen vaak levenslang. Ze kunnen het verleden niet verwerken en stoppen het verdriet heel diep weg. In vlagen komt het omhoog, de pijn en het verdriet. Een gevoel van schuld, leegte, schaamte en verdriet. Voor de buitenwereld houd je de schijn op, je drukt het weg. Het moment dat je alleen bent vlamt het op.

Verwerking
De kinderen van José zijn uitgevlogen, allemaal goed terecht gekomen. Het is rustig in huis en oude gevoelens en twijfels steken de kop op. De afleiding is verdwenen en haar lijf reageert. Ze mist diep van binnen nog steeds haar eerste kind. Adoptie leek de beste oplossing toen, twijfels kwamen later, maar éénmaal genomen beslissingen draai je niet meer terug. De adoptieouders zullen ongetwijfeld heel lief en welwillend zijn, haar kind alles geven wat hij nodig heeft. Dit is ook wat ze wil, het allerbeste voor haar kind. Dit wens je alleen wanneer je van je kind houdt. En dit gaat nooit meer over.

Ik vraag aan José of ze haar verhaal wil opschrijven, haar hoofd leegschrijven en haar emoties aan het papier toevertrouwen. Ze geeft het schrift de naam van haar zoon, misschien zal die het ooit lezen. Voor nu geeft het haar rust dat ze iets kan doen. Ik benoem dat er zoveel vrouwen zijn die dit is overkomen. Zij zijn niet schuldig, ze kunnen er niets aan doen. Het is tijd dat hier open over gesproken kan worden.

Lieve mam
Wanneer mijn moeder Jannetje in deze tijd had geleefd, waren er meer mogelijkheden geweest. Dit had gevolgen kunnen hebben voor haar en mij. Mam, ik vang nu vrouwen, mannen en kinderen op die met levensvraagstukken zitten. Ik luister zonder oordeel, achter ieder mens een verhaal. Ik had zo graag naar jou geluisterd in 1959 en je getroost en mogelijkheden geboden. Het doet mijn hart verdriet, maar het heeft mij ook veel geboden. Dank je lieve mam, vanaf je wolkje lees je vast mee.

Mocht bovenstaand verhaal je raken en/of vragen oproepen, ik nodig je graag uit voor een gratis Skypegesprek van 30 minuten om te verkennen wat ik voor jou kan betekenen.

8 thoughts on “Afstandsmoeder”
  1. Knieën stijf naast elkaar. Lippen opeen geperst. Wat een verkramping. Hoe fijn dat je deze vrouwen helpt dit deel liefdevol te omarmen. Zodat moeder en kind in deze liefde hun weg kunnen vervolgen. Heel mooi verwoord.

    1. Dank je Jellie, het is zo belangrijk om zonder oordeel te reageren. Uiteindelijk wint de liefde het. Alles is met elkaar verbonden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *