Ze zit tegenover me aan tafel, het is behoorlijk warm, maar de ventilator zoemt zachtjes mee op de achtergrond en zorgt voor wat verkoeling. We hebben een fris glas water bij de hand en stapje voor stapje ontspannen we allebei. Ik stel een aantal vragen om erachter te komen waarover ze helderheid zou willen. Wat speelt er eigenlijk al jarenlang, zonder dat ze het heeft kunnen veranderen of begrijpen?
Waar zit de vergissing?
We gaan aan de slag. Ik haal de poppetjes erbij en ze zet ze op tafel neer. Elk persoon in het systeem wordt door een poppetje vertegenwoordigd, en de posities, onderlinge afstand en kijkrichting geven een beeld van hoe de verhoudingen liggen. Onze energie verandert direct. Ik ga naast haar zitten, zodat ik vanuit haar perspectief kan meekijken en voelen waar de vergissing in het systeem zit.
De systemische bril opzetten
Ik kijk uiteraard ook vanuit mijn systemische bril naar de opstelling op tafel, van binnen toets ik welke van de drie systemische wetten wel of juist niet worden overtreden. Wordt er iemand buitengesloten (de wet van plek)? Is de orde gerespecteerd, of neemt bijvoorbeeld een kind de ouderrol over (of andersom)? En de derde wet is die van balans in geven en ontvangen. Ik schreef eerder dit blog om de drie wetten kort uit te leggen. Ik vind het werken met opstellingen fascinerend. We zien namelijk heel snel en helder waar de schoen wringt. Die bewustwording geeft meteen opluchting en zachtheid.
Elke groep is een systeem
Regelmatig begeleid ik mijn cliënten hier in Málaga met een opstelling. Die kan gaan over de familie van herkomst, je ouders, broers of zussen. Maar ook over je partner, je gezin, je collega’s of je vriendengroep. Elke sociale groep waar je deel van uitmaakt is immers een systeem. Het ligt maar net aan de vraag die je meebrengt.
Drie vragen die mijn cliënten me vaak stellen
Voordat we besluiten om een opstelling te doen, krijg ik vaak dezelfde vragen.
1. Moet ik van tevoren precies weten wat het probleem is?
Nee. Sterker nog: vaak weet je dat juist nog niet en dat is precies waarom een opstelling zo waardevol is. Je hoeft niet aan te komen met een uitgewerkt verhaal of een heldere vraag. Dat is wat je hoofd doet: alles proberen te verklaren. We gaan juist een laag dieper onderzoeken met de opstelling. Het hoofd mag even rusten, want we gaan voelen. Wel is het handig als je weet waar je last van hebt, want er is altijd een aanleiding nodig om een opstelling te doen. Misschien heb je een te vol hoofd, voel je je gestrest of niet begrepen, vertoon je pleasegedrag, neem je te veel verantwoordelijkheid, of ben je vooral heel moe. Het probleem hoeft niet helder te zijn vóórdat je begint. Het wordt helder terwijl we bezig zijn.
2. Hoe weet ik of ik de poppetjes goed neerzet, ik heb dit nog nooit gedaan?
Ik snap deze vraag zo goed en het mooie is dat je het niet goed of fout kunt doen. Juist het intuïtief neerzetten van je innerlijke beeld is zo krachtig. Het is vaak zelfs beter dat je geen of weinig voorkennis hebt van systemisch werk, want dan gaat je ratio zich er toch weer mee bemoeien. Je mag je hoofd en je ego even rust geven; we gaan samen ontdekken wat er ontstaat en wat er gezien wil worden. Je zet je intuïtieve beeld van een situatie op tafel en samen kijken ernaar. Juist nuchtere, rationele mensen zijn vaak het meest verrast. Ze verwachten er weinig van en dan gebeurt er ineens iets dat ze met woorden alleen nooit hadden kunnen vinden.
3. Hoe weet ik of het gewerkt heeft?
Soms krijgen we een groot inzicht of een systemische doorbraak: dat je ineens doorkrijgt dat je al jarenlang de plek van je vader, moeder of grote broer hebt ingenomen, dat je emoties of vergissingen draagt van je ouders of grootouders die niet van jou zijn, of dat je je als kind niet gezien of veilig hebt gevoeld. Je kunt daar als volwassene anders mee omgaan en de last die je hebt gedragen teruggeven. De transformatie zit in het bewustzijn van de vergissing en het besef dat je het nu anders kunt zien en voelen. Dat geeft opluchting en energie die weer kan stromen. En soms merk je dat een opstelling heeft gewerkt aan iets heel kleins en lichamelijks: een zucht, ontspannen schouders, een stem die opeens veel rustiger klinkt. Ik zag het gebeuren bij Olivia, uit een eerder blog, op het moment dat ze zei: “Oh… mijn moeder groeit.” Geen grote woorden, maar wel een duidelijke verschuiving in haar lijf. Dát is het teken dat er iets is bewogen in je systeem.
Klein beginnen en groots laten landen
Wat ik iedere keer weer mooi vind aan tafelopstellingen, is hoe klein het meestal begint en hoe groots de uitwerking kan zijn. Een paar poppetjes, een tafel, en een uurtje aandacht. Meer heb je niet nodig om iets zichtbaar te maken wat soms al jarenlang meesleept. Herken je iets van deze vragen, of loop je zelf al een tijdje rond met iets wat je niet goed kunt duiden? Je bent van harte welkom.
