Ze hebben een manier gevonden om hun rouw uit de weg te gaan

Elke zondagavond kijk ik naar De verschrikkelijke jaren tachtig (VPRO, NPO 3), een dramaserie van scenarioschrijver Kim van Kooten en regisseur Tim Kamps. De serie, gebaseerd op de gelijknamige roman van Kamps, speelt zich af in de absurde realiteit van een woongroep in de jaren tachtig. In acht afleveringen leef ik mee met het negenjarige meisje Piet en haar pogingen zich staande te houden binnen de ongewone gezinssituatie.

Wat lijkt op een hilarische serie over het leven van een woongroep in de jaren ’80 krijgt na een aantal afleveringen ineens diepgang. De hints waren er al geweest, bijvoorbeeld toen de volwassenen uit de groep, één man en vier vrouwen, bij de huisarts zaten die antidepressiva wilde voorschrijven. “Jullie hebben immers zoveel meegemaakt.”

De kinderen zijn van iedereen
Als kijkers hebben we dan vooral de chaos en de structuurloosheid gezien, Bert die als enige man alles bepaalt. Meer dan 60 regels zijn er, waaronder ‘de kinderen zijn van iedereen’. En daarmee van niemand, ze zorgen zo’n beetje voor zichzelf. Als het meisje Piet jarig is, vist ze de feestmuts van het jaar daarvoor onder haar bed vandaan, streept de 8 door en maakt er een 9 van. Niemand die er voor haar zingt.

Imaginair vriendje
Het drama wordt duidelijk in de zin die Bert op een gegeven moment uitschreeuwt tegen de vrijwilliger van de Kindertelefoon waar Piet regelmatig mee belt: “Waar heb je het over man? Donnie is al twee jaar dood!” Dan pas wordt duidelijk dat Piet haar beste vriendje Donnie uit de woongroep na zijn dood bij zich heeft gehouden door net te doen alsof hij er nog is. Ze legt uit dat ze niet weet waar dode mensen naartoe gaan, omdat ze niet in God of de hemel geloven. En dat ze bedacht heeft dat Donnie niet helemaal daar is en zij niet helemaal hier. Zodat ze elkaar in het midden tegen kunnen komen.

Hij rouwt niet om zijn zoon
De kinderen worden weggehaald door jeugdzorg, omdat de groep er niet goed voor zou zorgen. Het lukt de hulpverlener niet om een gestructureerd gesprek te voeren, de woede van de volwassenen uit de woongroep is te groot. Uiteindelijk laat Bert iets van zijn diepste emoties zien. Eerst loopt hij weg uit het gesprek, gaat in zijn auto zitten en laat een oerschreeuw horen. Hij dicteert zijn gevoelens aan de hulpverlener tegenover hem.

“Schrijf op: mijn zoon is dood en dat is mijn schuld. Na het ongeluk van Donnie had Piet geen beste vriend meer en daarom deed ze of-ie er nog was. Het leek alsof het haar hielp en daarom hebben we het maar zo gelaten. Dat zal ook wel fout zijn. Ik ben een man die fouten maakt. Ik mis mijn kind en heb nog steeds geen manier gevonden om daarmee om te gaan. Dat maakt dat ik mislukt ben. Punt.”

Van een narcistische schreeuwlelijk verandert Bert in iemand voor wie je sympathie kunt voelen. Hij rouwt niet om zijn zoon en probeert krampachtig de woongroep bij elkaar te houden.

Rouw is persoonlijk
Piet en Bert hebben allebei een manier gevonden om hun rouw uit de weg te gaan. Het is een mechanisme dat een tijdelijke oplossing is voor te diep gevoeld verdriet. Misschien herken jij hier iets van jezelf in. Wil je weten hoe het anders kan? Stuur een mail naar susan@susanvanderbeek.nl en we kijken samen naar hoe ik jou het beste kan helpen bij je verlies.