Afgelopen week presenteerde Mischa de Winter, emeritus-hoogleraar pedagogiek, het langverwachte rapport ‘Schade door Schande’. Onder zijn leiding onderzocht de commissie wat er tussen 1956 en 1984 gebeurde met de naar schatting 13 duizend tot 14 duizend ongehuwde moeders die hun kind onder dwang moesten afstaan.
Het is een verdrietige geschiedenis. Veel van die afstandsmoeders hadden hun kindje willen houden, maar onder druk van de kerk, familie, maatschappelijk werkers en andere hulpverleners hadden de moeders geen keuze. De moeders is zeggenschap ontnomen, met alle gevolgen van dien. Veel kinderen voelen zich afgedankt en verlaten.
Nog steeds geen erkenning
Het rapport ‘Schade door Schande’ geeft wellicht gedeeltelijk inzicht in de pijnlijke geschiedenis, maar enige verantwoordelijkheid wordt er niet genomen. Er wordt nog steeds over gezwegen. Men kijkt naar wat er fout is gegaan bij de verschillende instanties en hoe men dat voortaan kan voorkomen. Wat het met de moeders en kinderen heeft gedaan wordt nog steeds niet erkend. Zo schreef ook de Volkskrant (20 juni 2025): “Afstandsouders en -kinderen reageren teleurgesteld op het langverwachte rapport van de Commissie-De Winter over ongehuwde moeders die – vaak onder dwang – hun kind afstonden in de periode 1956-1984. Ze vinden dat de commissie gedegen onderzoek heeft gedaan, maar zijn kritisch over de ‘slappe’ aanbevelingen.” En de NOS kopt met: Kinderen van ‘afstandsmoeders’ willen excuses van overheid: ‘Bitter teleurgesteld’.
De échte getuigenissen
Het is een diepe wond die geslagen is en die in meer of mindere mate een leven lang op blijft spelen. Dat blijkt ook weer uit het verhaal van Hannie. Ze is 23 jaar wanneer ze zwanger raakt van haar zoon. Hannie komt terecht in Ons Tehuis aan de Biltstraat 186/188 in Utrecht. Hetzelfde tehuis waar mijn moeder terechtkwam en waar ik tot mijn vierde jaar heb gewoond. Hannie vertelt over hoe het er aan toeging in dit tehuis en hoe onveilig het was. Ze hoorde de meisjes roepen tijdens de bevallingen: “ik wil mijn kind, ik wil mijn kind.” Ze kregen hun kind niet. Er was geen liefde en begrip. Alleen afstand, op alle gebieden.
Podcast Afgestaan
Ik ben dankbaar met de getuigenis van Hannie, te beluisteren in de nieuwe podcast ‘Afgestaan’. Dat ze de moed heeft gehad om haar verhaal te delen. Het geeft mij ook weer een aantal stukjes in mijn levenspuzzel; bevestiging van datgene wat ik diep van binnen al voelde. Mijn moeder was zo beschadigd dat ze er de rest van haar leven niet over kon praten. Vele malen heb ik geprobeerd het gesprek met haar aan te gaan, het is immers ook mijn geschiedenis. Het is een wond die de rest van haar en mijn leven heeft beïnvloed.
Intense verhalen blijven vertellen
Ik ben dankbaar voor de binnenlandse afstand- en adoptie podcast waarin de levensverhalen verteld kunnen worden door de mensen zelf. Carien en Georgia, die dit mogelijk maken, doen geweldig werk als ervaringsdeskundigen. Dit maakt ook dat zij een veilige basis kunnen geven om de intense verhalen te laten vertellen. Het vraagt om erkenning en een sensitieve benadering.
Ieder mens heeft zijn eigen verhaal
Ik weet vanuit mijn eigen verleden hoe belangrijk de basis van veiligheid en vertrouwen is. Je lichaam is een grote bibliotheek waarin jouw geschiedenis is opgeslagen. Wat we vaak vergeten is dat de conceptie en zwangerschap invloed hebben op je ontwikkeling. Hoe de moeder zich voelt op zowel fysiek als emotioneel gebied, ervaart het kind ook. Wanneer de basis niet veilig is, om wat voor reden dan ook, heeft dit impact op je leven. Gelukkig kunnen we vele wonden uit het verleden zachter maken of helen in het heden. Ik help je graag.
