Vorige week schreef ik over Zoì, een kitten die ik uit een waterput redde – letterlijk van een verdrinkingsdood. Mijn moedergevoelens gingen aan, het gevoel van reddeloosheid en kwetsbaarheid als dierenvriend kwamen omhoog. Wilde ik een dier erbij? Nee. Kon ik het diertje van een paar weken oud aan haar lot overlaten zoals veel Spanjaarden doen? Nee. Maar in dit blog wil ik ingaan op wat dat eigenlijk betekent, een dier redden. Wanneer doe je het écht voor het dier, en wanneer vooral voor je eigen gevoel?
Het schuldgevoel van de redder?
In mijn omgeving – ik woon in Spanje – zie ik het regelmatig: dieren die anders worden behandeld dan wat we in Nederland of België gewend zijn. Honden die dag en nacht buiten leven. Katten die vrij over straat zwerven. Soms schrikt dat mensen af. Ze willen helpen, ingrijpen. En vaak is dat bewonderenswaardig. Maar soms is het misschien niet het dier dat gered wordt, maar het schuldgevoel van de redder.
Hij was vrij
Neem het voorbeeld van het hondje hier op het heuvel vlakbij. Hij leefde daar al een tijd. De mensen uit de buurt hadden een hok voor hem gebouwd, met een deken – waar hij nooit in lag. Ze gaven hem dagelijks vers water en brokken. Het was geen perfect mensenleven, maar het dier was vrij. Tot een Engelse bezoeker besloot dat dit hondje ‘gered’ moest worden. Ze nam hem mee naar huis. Nu zit hij aan een lijn, opgesloten in een tuin, zijn vrijheid kwijt. Hij jaagt op katten en loopt weg, daarom wordt hij begrensd. Hij kijkt doelloos om zich heen. En ik vraag me af: is dit echt beter?
Redding of ontworteling?
We willen als dierenvrienden zo graag goed doen. Dieren uit het buitenland halen, ze meenemen naar veilige huizen in België of Nederland. Maar wat als die huizen niet zijn wat het dier nodig heeft? Wat als een leven vol regels, riemen en muren geen verbetering is voor een dier dat vrijheid gewend was?
Het heeft ook iets iets rauws
In Spanje zie ik veel kanten van het dierenleven. Ja, sommige mensen behandelen hun dieren hard. Zieke dieren worden soms simpelweg afgemaakt omdat er geen geld is voor medische zorg. Honden leven buiten en blaffen ’s nachts, wat toeristen dan weer lastig vinden om een goede nachtrust te krijgen. Het klinkt misschien hard, maar het heeft ook iets echts, iets rauws. Niet elk leven is een perfect leven op een zachte bank met speeltjes.
Ze zijn geliefd
Toch is dat niet het hele verhaal. Ik ken ook een boertje in de straat die met zijn hondje op schoot zit, zijn paard los naast hem. Hij aait ze, praat met ze. Zijn dieren leven buiten, ja – en soms lopen ze gevaar op straat – maar ze zijn geliefd. Ze zijn vrij. En hij geniet intens van hun aanwezigheid.
Wat zeggen hondentrainers en dierenartsen (professionals) hierover?
- Onbekende achtergrond geeft vaak gedrags- en gezondheidsproblemen.
- Vaak intens betekenisvol, maar soms complex en langdurig werk.
- Honden die gered zijn, kunnen met een flinke gebruiksaanwijzing komen. Een hond uit het buitenland heeft nog steeds veel (psychologische) problemen vanwege mishandeling.
- Je kent hun geschiedenis niet, maar als je een dier redt dan begint hun nieuwe leven met jou op de dag dat je hem in je hart sluit.
- Vaak ontbreekt medische of gedragsinformatie van het verleden. Dit kan onverwachte gezondheids- of gedragsproblemen met zich meebrengen.
- Angst, agressie, destructief gedrag of verlatingstrauma komen bij geredde dieren regelmatig voor. Met tijd, geduld en goede begeleiding zijn die vaak wel aan te pakken.
Wie bepaalt wat redden is?
Misschien is dat wel de kern: wie bepaalt wat ‘redden’ betekent? Is het een dier meenemen naar een land waar veel dierenleed voorkomt? Is het eten en een dak geven? Of is het het dier zien, echt zien, en begrijpen wat het nodig heeft, ook als dat afwijkt van ons beeld van een goed leven?
Dieren redden is prachtig, zolang we niet vergeten dat het om het dier gaat. Niet om ons geweten. Niet om onze projecties. Niet om het idee van hoe het ‘hoort’.
Soms is redden loslaten. Soms is het laten waar het is, mét ondersteuning. En soms, ja, is het meenemen en zorgen voor een nieuw leven. Maar laat het alsjeblieft altijd gaan om het wezen dat je voor je hebt, niet alleen om het gevoel dat je denkt dat het dier uit het buitenland altijd beter af is in Nederland of België.
Red je de hond, of red je jezelf?
Laat ik één ding heel duidelijk maken: ik ben niet tegen het adopteren van een hond of kat uit het buitenland. Integendeel, ik heb zelf dieren opgevangen die letterlijk geen kans meer hadden. Een warm huis, liefde en veiligheid kunnen het leven van een dier compleet veranderen. En dat is prachtig. Wat ik wél wil benadrukken, is dat het belangrijk is om bewust te zijn van waarom je een dier redt. Want soms red je niet alleen het dier, je redt ook een stukje van jezelf. Je redt je gevoel van machteloosheid, je schuld, je medelijden, je verlangen om goed te doen. En daar is op zich niets mis mee. We zijn tenslotte mensen met emoties, empathie en idealen. Maar het wordt wél problematisch als we die emoties gaan verwarren met wat het dier echt nodig heeft.
Tijd, begeleiding en vooral ruimte
Een hond uit Spanje, Roemenië of Griekenland komt vaak uit een totaal andere omgeving. Vrijheid, geursporen, onbegrensde ruimte, weinig prikkels, geen regels. En dan ineens zit hij in een Nederlands rijtjeshuis met een tuin van vijf bij vijf, een riem, een bank, geluiden, verkeer, vreemde mensen. Is dat beter? Misschien. Soms niet. Soms wél, maar alleen als je begrijpt dat het dier tijd, begeleiding en vooral ruimte nodig heeft om te landen.
Persoonlijke anekdote: de redding van Zoì
Toen ik Zoì vastgeklemd aan een baksteen met daaronder de waterput zag zitten, twijfelde ik geen seconde. Ik zag haar bibberen, haar ogen wijd open, en ik wist: als ik nu niet ingrijp, redt ze het niet. In die seconden dacht ik niet na over consequenties, over opvoeding of kosten. Mijn hart nam het over. Ik gaf haar melk.. En beetje bij beetje kwam er leven in haar oogjes. Maar pas na een paar dagen realiseerde ik me: het was niet alleen háár leven dat ik redde. Ook iets in míj werd zachter, rustiger, bewuster.
Wat ik niet had verwacht was hoeveel deze kleine ziel mij zou leren. Over loslaten in vertrouwen, over er mogen zijn zonder verwachtingen. Ze liet me voelen hoe eenvoudig het soms mag zijn: warmte, rust, eten, mijn stem en de aanwezigheid van mijn lieve hond Kalí. Die ervaring veranderde hoe ik naar ‘redden’ kijk. Het is niet iets dat je eenzijdig doet, alsof jij de held bent en het dier de afhankelijke. Het is een ontmoeting. Een uitwisseling. Een levenservaring.
Dieren als leermeesters
Wat veel mensen vergeten: een dier redden is niet het einde van het verhaal. Het is het begin. Het begin van een leerproces, voor jou. Dieren zijn geen blanco projectieschermen voor onze liefde of verlangens. Ze zijn geen knuffelbeest en geen invulling voor leegte. Ze kunnen spiegels, helers en zielenmaatjes zijn. Ze laten ons zien hoe we ons als mens mogen evolueren.
Een getraumatiseerde hond kan je leren wat vertrouwen en innerlijke rust werkelijk betekent. Een onzekere kat kan je leren wat het is om ruimte te geven, in plaats van te grijpen. En een dier dat zich niets laat opleggen, herinnert je eraan hoe ver we zijn afgedwaald van de natuurlijke vrijheid die ook in onszelf bestaat.
Bewust redden = écht helpen
Red gerust een hond. Adopteer een kat. Geef een dier een tweede of derde kans. Maar doe het bewust. Wees eerlijk naar jezelf. Vraag: waarom doe ik dit? Wat verwacht ik? Wat kan ík geven? Wat wil ik leren? Want uiteindelijk is dat de mooiste vorm van redden: niet uit ego, maar uit verbinding. Niet alleen met het dier, maar ook met jezelf.
Ik geef vele readingen voor mensen die een hond uit het buitenland hebben geadopteerd. Een reading kan inzicht geven waarom een hond of kat op andere dieren met een reden op reageren.
