Is de overgang echt dé doorgang naar innerlijke rust en wijsheid?

“Hoezo had je geen tijd voor de overgang?! Wat is dat voor rare uitspraak. Je deed het even tussendoor?!” Ik ontvang een voice-app van Esther, een oud-cursist van me die ik nog regelmatig spreek. Spiritueel, krachtig, gegrond én heerlijk ongezouten. In dit bericht reageert ze op mijn vorige blog waarin ik vertel over de vijf vrouwelijke archetypen die staan voor verschillende levensfasen. Ze is niet boos, hoor. Maar wel eerlijk. En dat waardeer ik enorm.

Dé doorgang naar innerlijke rust en wijsheid
Haar bericht gaat nog even door: “Dus jij bleef lekker in de overleef-stand terwijl je lichaam allang zei: ‘Hallo! Overgang hier!’ Niet alleen fysiek, maar ook spiritueel. Weet jij dan niet dat eeuwenoude wijsheidstradities deze fase zien als dé doorgang naar innerlijke rust en wijsheid? Er is namelijk wel iets over en voorbij, maar het gaat er vooral om dat je doorgaat naar iets anders. Geen overgang maar een doorgang dus. Van Strijder naar Wijze Vrouw, weet je nog? Het verbaast me niks dat je twijfelt of je bent doorgegaan naar de Wijze Vrouw.” Die komt binnen. Touché.

De zwaartekracht had een soort geheime afspraak met mijn huid
Ik luister haar bericht drie keer terug. Het raakt me. Want tsja, fysiek had ik het niet eens zo zwaar. Een paar sombere jaren, dat wel. En een toenemende ergernis over het feit dat de zwaartekracht blijkbaar een geheime afspraak had met mijn lichaam. Ik weet nog hoe ik schrok toen ik een keertje met een korte broek yoga deed. Geen goed plan; bij een voorover-buiging bleek de huid op mijn bovenbenen ineens een stuk gerimpeld en verkreukeld perkament te zijn. Alles aan mijn lijf ging naar beneden zakken, behalve mijn tandvlees, dat zich enthousiast naar boven begon te trekken. Maar goed, dacht ik. Als dit het is, kom maar op. Ik ben stoer, sterk en dapper. Ik ben een vrouw met verantwoordelijkheden en plannen.

We zijn zo druk met het lijf, dat we de ziel vergeten
Natuurlijk zijn er vrouwen die écht enorme last hebben van de fysieke kant van de overgang: opvliegers, slapeloosheid, moodswings, brainfog, uitgeputte energie. Ook al heb ik daar weinig last van gehad, ik zal dat nooit bagataliseren. Wat me wel opvalt is dat zodra je ‘overgang’ zegt, duiken we massaal in die fysieke kenmerken, die we dan willen verhelpen met supplementen, hormoontherapieën, yoga, koud douchen, wandelen, water drinken, magnesiumspray, saliethee, en ga zo maar door. We willen het fiksen. En snel graag. Gelukkig geven veel van die therapieën en adviezen wel verlichting, maar niemand vraagt: ‘waar ben je eigenlijk zó moe van?’

Wat als de overgang niet alleen een fysieke fase is, maar écht een doorgang naar een andere en nieuwe levensfase?

Je bent alles en iedereen even zat
Die nieuwe levensfase klopt op de deur als je de emotionele kant van de overgang bekijkt. Er komt dan namelijk dat moment waarop je het gewoon niet meer kúnt opbrengen: het vriendelijk zijn, het geduld, het zorgen voor, het relativeren. Het lukt gewoon niet meer. Zat je vroeger nog vriendelijk te glimlachen terwijl je buurvrouw voor de zevende keer hetzelfde verhaal vertelde, inmiddels vraag je je hardop af of ze ooit een ander onderwerp heeft overwogen. Je hebt geen zin meer in werkoverleggen over niks, je mail irriteert je, sociale verplichtingen voelen als stroop, en zelfs je partner kan in een onbewaakt moment frustratie in je wakker maken als hij alleen maar ´hallo´ tegen je zegt.

Je bent moe van jezelf wegcijferen met een glimlach. En dat is geen fout in het systeem. Dat is het systeem dat jou wakker probeert te maken om de doorgang te gaan zien.

Oude wijsheden, nieuwe betekenis
In veel oude wijsheidstradities is de menopauze geen aftakeling, maar een heilige overgang. 
* In de Indiaanse traditie wordt de vrouw in de menopauze gezien als ‘zij die de waarheid spreekt’, ongeacht of anderen daar klaar voor zijn (sterkte ermee, partners).
* In de Taoïstische filosofie keert de energie terug naar binnen. Vruchtbaarheid maakt plaats voor innerlijke wijsheid.
* In Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse tradities wordt deze fase gevierd als de bekroning van het vrouwenleven.

Je bent dus niet minder aan het worden; je bent op weg naar meer.
– Je verliest namelijk niet je zachtheid, je verliest je verdoving.
– Je verliest niet je kracht, je verliest je façade.
– Je verliest niet je relevantie, je verliest een paar rollen die niet meer passen.

Wil je luisteren naar wat gehoord wil worden?
Zelf ben ik tijdens mijn overgang behoorlijk doof geweest voor die signalen. Ik had geen tijd om te luisteren naar mijn lichaam of mijn emoties. Dat geeft niet, ik kan dat nu ook nog doen, want de deur naar die wijzere vrouw staat nog steeds op een kier. Ik mag die deur zelf nu verder openmaken. Ik duik er alsnog deze zomervakantie met meer aandacht in. Esthers voiceapp heeft me weer lekker aangezet. En dan vind ik deze reflectievragen wel heel mooi passen bij deze fase. Misschien kun jij daar ook wat mee.  

• Wat in mijn leven voelt als te krap, te oud of te versleten?
• Wat ben ik stiekem zat, maar durf ik nog niet los te laten?
• Welke rollen zijn veranderd en welke rollen wil ik aannemen?
• Welk verlangen in mij blijft telkens op mijn deur kloppen, maar geef ik nog onvoldoende ruimte?
• Welke nieuwe vorm of rol klopt eigenlijk allang, maar durf ik nog niet aan?
• Wat wil ik nog doen of bijdragen?

Zit jij op koers in jouw overgang?
Misschien wil jij ook aan de slag met jouw doorgang? Meer helderheid op de koers die voor jou de bedoeling is? Of wil je gewoon eens praktisch met je voetjes op de vloer met me sparren over wat jou bezighoudt? Welke koers zet jij in? Je bent natuurlijk welkom. En misschien is Op Koers in Andalusie naar een andere leef-tijd wel precies iets voor jou?