Vandaag heb ik een telefonische afspraak met Irma. Ze vertelt dat ze mijn telefoonnummer heeft gekregen van een vriendin. Ze praat gehaast en het lijkt of ze niet echt op haar gemak is. In een rap tempo vertelt ze over haar overgewicht van bijna 45 kilo, haar drukke werkzaamheden, haar gezin met vier pubers en dat ze een echte emotie-eter is. Als ze klaar is met haar verhaal is het even stil. Dan vraagt ze: “Kan jij mij helpen om af te vallen?”
Natuurlijk ga ik haar helpen
Voor mij is meteen duidelijk dat Irma niet alleen een gewichtsprobleem heeft, maar dat er bij haar ook sprake is van veel stress en emoties die zij niet onder controle heeft. Ik vertel haar dat ik haar zeker kan helpen om haar overgewicht aan te pakken, maar dat afvallen niet alleen gezonder eten is, het is veel meer dan dat. Ze reageert met ‘ja, maar’ en dan volgt er weer een hele storm van woorden. Uiteindelijk, met een zachte snik, vraagt ze nogmaals om mijn hulp. Natuurlijk ga ik haar helpen.
Ze schrijft zich in voor de cursus Verantwoord Afslanken en we gaan van start. Ik heb wekelijks contact met haar via email en regelmatig een video-call. Er gaan een aantal weken voorbij waarin het afvallen redelijk goed gaat en het emotie-eten minder wordt.
Het versterken van emotioneel eten
Vooral suikers en vetten kunnen het beloningssysteem in je hersenen activeren, waardoor je je tijdelijk beter voelt. Dit kan emotioneel eten versterken. Zo ook bij Irma, want na een paar weken vertelt ze dat ze niet lekker in haar vel zit en ze toch elke keer weer troost zoekt in zoet. “Het maakt niet uit wat, ik stop alles in mijn mond en kan me niet beheersen” zegt ze.
We overleggen samen op welke momenten haar emotie-eten ontstaat en bespreken het punt voor punt:
1 – Heb je stress? Ja
Chronische stress verhoogt de productie van het stresshormoon cortisol, wat de drang naar verkeerd voedsel, zoals suikers en vetten, kan versterken. Dit geeft een tijdelijk fijn gevoel, maar al snel val je terug. Het geeft je een schuldgevoel en de vermoeidheid wordt steeds erger.
2 – Verveel je je? Nee, juist het tegenovergestelde, ik ben altijd druk
Als je je verveelt, geen afleiding hebt en je dagelijkse activiteiten achterwege laat dan zou je namelijk kunnen kiezen voor te veel zoet en vet.
3 – Is er emotionele pijn? Ja
Ben je boos, teleurgesteld, eenzaam of verdrietig? Denk je vaak dat eten van verkeerd voedsel je pijn verzacht?
4 – Eet je vaak de verkeerde dingen omdat je geen nee kan zeggen? Ja
Denk aan gebak bij de koffie omdat iemand jarig is, een glas wijn omdat het zo gezellig is, of het verplichte gevoel dat je iets moet eten of drinken in gezelschap, zelfs als je geen trek hebt.
5 – Met de paplepel ingegoten: Ja
Ben je opgegroeid in een gezin waar je snoep kreeg als beloning of als troost als je was gevallen? Waar je je bord moest leegeten voordat je van tafel mocht? Waar bij de koffie altijd een koekje hoorde? Heb je dat patroon ook in je eigen gezin overgenomen?
6 – Slaap je goed? Nee
Als je slecht of te kort slaapt, kunnen de hormonen ghreline (het hongerhormoon dat de eetlust stimuleert) en leptine (hormoon dat zorgt voor een verzadigd gevoel) verstoord raken. Je zult dan geneigd zijn om meer ongezond voedsel te eten.
7 – Heb je last van onderstaande triggers? Ja
Hormonale schommelingen in de overgang of tijdens je menstruatiecyclus, depressiviteit, onverschilligheid of gewoon aanleg kunnen emotie-eten versterken.
8 – Stop je wel eens zonder dat je er erg in hebt iets in je mond? Ja
Emotie-eten doorbreken
Na het bespreken van deze vragen kijken we hoe we haar emotie-eten kunnen doorbreken. Om emotie-eten te doorbreken is het belangrijk om te begrijpen wat de oorzaken zijn en deze te leren herkennen. Met de volgende acties maken we een start om haar emotie-eten te doorbreken:
- Ga vooral niet diëten, maar pas je eetpatroon aan.
- Eet bewust en met aandacht.
- Zorg voor variatie in je maaltijden. Maak het kleurrijk en geniet van de geur die opstijgt vanaf je bord.
- Eet langzaam en kauw goed.
- Drink voldoende water.
- Maak elke dag tijd om actief te bewegen, want dat helpt stress te verminderen en je stemming te verbeteren.
- Zorg goed voor jezelf door voldoende slaap, ontspanning en tijd voor jezelf te nemen.
Ook haar emotionele problemen bespreekbaar maken
Als je slecht met emoties kunt omgaan en je hebt geen uitlaatklep – zoals met iemand erover praten, sporten of afleiding zoeken – dan kan het eten van verkeerd voedsel een uitkomst lijken. Maar niets is minder waar, want juist dan begint het probleem. Je voelt je niet goed, je baalt van jezelf, je komt in een dip met alle gevolgen van dien. Ik adviseer Irma daarom, naar aanleiding van alle vragen, om contact op te nemen met haar huisarts om haar emotionele problemen te bespreken.
Balans tussen lichaam en geest
Weet dat emotioneel eten geen teken is van zwakte, maar een menselijke reactie is op stress en emoties. De kunst is om ermee om te leren gaan. Het draait niet om perfectie, maar om balans tussen lichaam en geest.
Kan jij ook wel wat hulp gebruiken om jouw eetpatroon aan te passen? Stuur gerust een berichtje of meld je aan voor online begeleiding.
