Kerst wordt vaak neergezet als een warme, verbindende tijd. Samen zijn met dierbaren. Genieten van het lekkere eten. Vertragen. Dankbaarheid voor alles. En tegelijk is kerst voor veel mensen een periode waarin het schuurt. Niet hard, maar onderhuids. Alsof er iets geraakt wordt wat je de rest van het jaar nét buiten beeld kunt houden. Kerst is een thema dat ik graag gebruik als voorbeeld in mijn trainingen. En iedereen heeft hier wel eigen voorbeelden van. Dat maakt kerst zelf geen probleem. Kerst legt vooral bloot wat er het hele jaar al is, of ooit was…
Dat je ineens weer ‘die oude rol’ pakt
Wat bloot komt te liggen zijn geen meningsverschillen of praktische ongemakken, maar oude systemen die automatisch actief worden zodra je samenkomt met de mensen bij wie je gevormd bent. Herken je het? Je hoort jezelf dingen zeggen die je eigenlijk niet meer wilde zeggen. Je voelt spanning, maar blijft glimlachen. Je past je aan, nog vóór iemand iets van je vraagt. Je valt terug in een rol die ooit nodig was:
- de verbinder
- de stille
- de sterke
- de drager
- de meebeweger
Je kiest hier niet bewust voor, maar het gaat vanzelf doordat jouw systeem sneller is dan je bewustzijn. Met kerst zijn we weer even onderdeel van wat er ooit was. In een split second ben je weer waar je ooit was. Precies wie jij was op het moment dat harmonie, veiligheid of erbij horen belangrijker waren dan jezelf zijn.
Je raakt je eigen plek kwijt
Wat ik in mijn trainingen vaak zie, is dat mensen met kerst vooruit communiceren, omdat ze ‘iets’ voelen aankomen. Zinnen als: ‘Je hoeft echt geen rekening met mij te houden hoor. Het maakt me echt niet uit. Doe geen moeite.’ Of juist: ‘Dit jaar ga ik het echt niet zo doen.’ Dat zijn geen neutrale zinnen; het zijn zinnen die iets willen voorkomen: verwachtingen, mogelijke teleurstelling, ongemak en conflicten. Maar ondertussen raak je al iets kwijt, namelijk jouw eigen plek.
Een ik-boodschap
Het is vele malen effectiever om aan te geven wat je wél wilt. Dan heb je meer kans dat je behoeften vervuld gaan worden. Bijvoorbeeld door te zeggen: ‘Ik zou het fijn vinden als we tijdens het diner ook wat pauze-momenten creëren, zodat ik even tot mezelf kan komen.’ Dát is een preventieve ik-boodschap.
Doorspekt van waarden
Kerst raakt vaak aan onvervulde behoeften van gezien worden, innerlijke rust, erkenning of nabijheid. Tegelijkertijd is het doorspekt van waarden. Hoe het ‘zou moeten zijn’: gezellig harmonieus, liefdevol – het plaatje dat je aan de buitenkant ziet. En hier zit een subtiel, belangrijk onderscheid.
- Behoeften vragen om vervulling.
- Waarden vragen om duiding hoe de kerst eruit gaat zien.
Geef aan wat jij nodig hebt
Als je niet bewust bent van dit verschil, ligt er een waarde-oordeel op de loer als kerst anders gaat dan jij hoopte. Dus hang je waarden even in de kerstboom en geef ruimte aan wat jij nodig hebt! Herken het oude systeem van aanpassen en fixen, en laat het gaan. Kies bewust in het moment voor afstemming op jezelf en geef woorden aan wat jij nodig hebt. Van tevoren én tijdens de kerstdagen.
Een meer afgestemde kerst op jouw behoeften
Misschien wordt kerst dit jaar niet lichter. Niet harmonieuzer. Niet zoals je het had gehoopt. Maar misschien wordt het wel eerlijker. Rauwer en rustiger van binnen. Meer afgestemd, omdat jij bij jezelf blijft. Zonder strijd. Zonder uitleg. Zonder jezelf te verlaten. Kerst hoeft geen hoogtepunt te zijn; het mag een oefenruimte zijn. Kerst is geen probleem. Het laat alleen zien waar je systeem het overneemt en waar jij opnieuw kunt kiezen om te blijven waar je bent. Met aandacht voor wat er wél is. Zonder iets te hoeven maken van wat er niet is. En misschien is dát precies genoeg.
