“Echt lit! Dat is zo dope. Chill, mam.” Klinkt dat bekend? Of misschien juist niet, en raak je een beetje verdwaald in de woorden die jouw puber aan de lopende band gebruikt. Of je voel je ineens heel oud, zoals ik, bijna bejaard. Niet voor niets zeggen mijn jong volwassen kinderen regelmatig: “Dat is echt iets voor een boomer zoals jij.”
Boomer? Ik leg hen uit dat boomer komt van ‘babyboomer’, de generatie die geboren is tussen ongeveer 1946 en 1964. Hallo, ik ben van 1973! Lachend zegt zoonlief: “Trek het je niet persoonlijk aan mam. Het is een grappige manier om te zeggen dat je soms wat ouderwets bent, dat je niet helemaal van deze tijd bent. Soms. Niet altijd hoor mam.”
Omgaan met verschillen tussen generaties
Grumbelend en knorrig besluit ik om mij er eens goed in te verdiepen, in de turbotaal van mijn kinderen. Ik lees dat jongeren het woord ‘boomer’ inderdaad plagerig bedoelen, maar niet respectloos. Het hoort een beetje bij hun manier van omgaan met verschillen tussen generaties. Vaak zit er juist een soort genegenheid in, alsof ze zeggen: ‘Jij hoort bij een andere tijd, maar we vinden je wel grappig.’ Hmmm, dat stemt mij al een stuk milder.
Jongerentaal is niets nieuws
Het is alsof ze een eigen taal spreken, met een ritme en woordenschat die jij niet altijd bijhoudt. Maar geen zorgen: jongerentaal is helemaal niets nieuws. Alleen de woorden veranderen. Vroeger noemden wij het ’turbotaal’. Oh, daar ga ik weer met m’n ‘vroeger’. Laat ik het ‘jongerentaal’ noemen. Het is de manier waarop jongeren met elkaar communiceren buiten de standaardtaal van school of volwassenen. Het is vaak informeel, energiek, creatief en voortdurend in beweging. We hebben er geen vaste naam meer voor; soms wordt het jongeren- of straattaal genoemd, soms digital slang, maar het is gewoon taal in beweging. De essentie is hetzelfde: taal is levend, informeel, sociaal en voortdurend in verandering.
Welke woorden gebruiken jongeren tegenwoordig?
Ik doe een greep uit de woorden die ik mijn kinderen veel hoor gebruiken. Echter, wanneer je dagelijks scrollt op TikTok, Instagram of Snapchat weet je dat de lijst met nieuwe woorden eindeloos is.
- Lit → vet cool, geweldig
- Dope → fantastisch, top
- Chill → rustig, relaxed
- FOMO → fear of missing out, bang iets te missen
- Flexen → pronken, laten zien wat je hebt
- Simp → iemand die alles doet voor een ander, vaak op een overdreven manier
- Drip → stijl, uitstraling, kledinglook
- Ghosten → iemand plotseling negeren of niet meer reageren
- Cap → leugen, niet waar
- Sus → verdacht
- Awkward → ongemakkelijk, gênant, soms letterlijk ‘vreselijk ongepast’
Awkward
Het Engelse woord awkward hoorde ik vaak uit de mond van mijn stiefdochter toen ze echt nog puber was. Meestal gevolgd door een diepe zucht of een blik van: hoe overleef ik dit moment? Bijvoorbeeld als we aan het shoppen waren in een onbekende stad en ik aan een voorbijganger de weg vroeg. Vréselijk vond ze dat. Ik bedoel: awkward. Dan wilde ze het liefst verdwijnen of doen alsof ze niet bij mij hoorde. Hahahaha, ik had dan echt de grootste lol en ging steeds meer awkward-momenten in scène zetten. Inmiddels is ze 19 jaar en ze heeft het er nog steeds over.
Waar komen die woorden vandaan?
Wat ik als taalkundige interessant vind, is de oorsprong van al die nieuwe woorden. Waar komen ze vandaan? Jongerentaal is zo’n leuke smeltkroes van invloeden.
- Engelse invloed
Veel woorden komen rechtstreeks uit het Engels, omdat jongeren Engels op school leren, series en games kijken en veel op social media zitten. Denk aan:- lit → geweldig, vet cool
- dope → fantastisch
- awkward → ongemakkelijk, gênant
- flexen → pronken of laten zien wat je hebt
- Games en online communities
Woorden verspreiden zich via Fortnite, Roblox, TikTok en andere platforms. Begrippen zoals ghosten, sus of simp komen vaak uit specifieke communities en worden daarna breder gebruikt. - Muziek en media
Rap, hiphop, K-pop en YouTube-video’s hebben een enorme invloed. Artiesten gebruiken bepaalde woorden en jongeren nemen die direct over. Lit, dope, drip en cap zijn voorbeelden van woorden die zo uit een songtekst in een klaslokaal belanden. - Regionale en sociale variatie
Sommige woorden ontstaan lokaal en verspreiden zich via vrienden en school. Zo hoor je soms dat een woord in Rotterdam veelvuldig wordt gebruikt, maar in andere steden nog onbekend is. - Creatieve taalspelletjes
Jongeren vervormen, combineren en verkorten woorden constant. Ze maken er iets nieuws van. Zo wordt simp een zelfstandig begrip en awkward een universele uitdrukking van gênante situaties, ook al zeggen ze het vaak half ironisch.
Waarom verandert jongerentaal zo snel?
De dynamiek van jongerentaal is enorm. Het is een constante stroom van verandering, invloeden en creativiteit. Het helpt jongeren om zich te onderscheiden, te verbinden en hun wereld te verkennen. Muziek, films, series, games en internationale trends beïnvloeden voortdurend de woordkeuze. Ze veranderen woorden, combineren ze of geven er een nieuwe betekenis aan. Jongerentaal is daardoor niet statisch, maar levend en dynamisch. Het ene moment is een woord overal, het volgende moment is het alweer uit de mode. Als een woord trending is op TikTok, Instagram of Snapchat, gebruikt iedereen het ineens. Binnen weken kan een woord oud nieuws zijn. En zodra volwassenen of mainstream media ze gebruiken, verliezen ze hun kracht en worden ze vervangen door iets nieuws.
Waarom het handig is om deze taal te begrijpen
Voor ouders en docenten kan jongerentaal soms frustrerend zijn. Maar begrijpen wat je puber zegt, of waar pubers het onderling over hebben, heeft voordelen:
- Inzicht in hun wereld: je hoort waar ze mee bezig zijn en wat belangrijk voor hen is.
- Betere communicatie: als je de woorden herkent, kun je makkelijker contact maken.
- Voorkomen van misverstanden: veel woorden hebben een specifieke betekenis die anders is dan hun letterlijke betekenis.
Let wel op dat je de woorden zelf niet gaat gebruiken, want dat vinden ze heel awkward, dan sla je de plank (als boomer) volledig mis.
Tips om de taal bij te houden
Wanneer je je verdiept in jongerentaal krijg je inzicht in hun woorden, hoe ze denken, zich voelen en met elkaar verbinden. Dat verdiepen kan op de volgende manieren:
- Volg social media zoals TikTok, Instagram, YouTube… daar ontstaan en verspreiden de woorden.
- Vraag het aan je puber: ‘Wat betekent dit?’ Of: ‘Wat bedoel je daarmee?’
- Lees online communities zoals Reddit, Discord, gaming-forums: taal in actie zien helpt om woorden beter te begrijpen.
- Muziek luisteren: Luister goed naar de songteksten, de woordkeuze van rappers en andere hedendaagse muzikanten. Mijn jongste zoon heeft me hierop geattendeerd, dan zitten we samen te luisteren en te genieten van de muziek waar hij van houdt. Muziek werkt zo verbindend!
- Wees mild: Je hoeft het niet allemaal te kennen. Het gaat om het gevoel en het ritme van de taal, dat je het kunt interpreteren in de context van een gesprek of verhaal.
Taal in beweging
Jongerentaal laat zien hoe creatief en flexibel taal kan zijn. Hierdoor wordt duidelijk hoe awkward, lit of flexen niet zomaar losse woorden zijn, maar een hele wereld van betekenis, humor en groepsgevoel omvatten. Het verandert wel razendsnel, waardoor het soms voor ons moeilijk te volgen is, maar dat heeft ook wel z’n charme; taal leeft, groeit en past zich aan. Ik vind het mooi om te zien hoe taal in beweging blijft.
Strippenkaart voor eindredactie
Wist je dat bijna alle ondernemers worstelen met hun teksten? Dat ze dit het liefste willen uitbesteden, want schrijven is niet hun vak. Ik kan al jouw teksten nog even checken op spelling, grammatica, kromme zinnen, typefoutjes en interpuncties. Zodat jij er zeker van bent dat jouw publicaties altijd foutloos zijn.
