Tijdens mijn reis naar Nepal – waarover je al in mijn vorige blogs kon lezen – bezoeken we Pashupatinath en zijn we getuigen van de indrukwekkende hindoe-crematierituelen.
Verering van Shiva
Pashupatinath is een tempel ter ere van de verschijningsvorm van Shiva. Shiva wordt vereerd als schepper en vernietiger, daarmee is de cirkel van het leven rond en wordt reïncarnatie aangegeven. In deze tempel is een lingam opgericht, dat is een fallussymbool – een object in de vorm van een erecte menselijke penis, dat symbool staat voor mannelijke kracht, vruchtbaarheid, of sommige culturele associaties met fallus. Heel bijzonder om het fallussymbool hier in vele vormen en maten veelvuldig te zien!
De legende van Pashipatinath
Ook over Pashupatinath bestaat een legende. Het dal werd getroffen door twaalf jaar van droogte, de bewoners waren tot het uiterste gedreven en vroegen koning Narenda Dev om hulp. Een geestelijk en spiritueel adviseur ontdekte dat een discipel van Lord Macchendra, ene Goraknath die in de heuvels woonde, de regen tegenhield door negen grote regenslangen gevangen te houden. De enige mogelijkheid was een ontmoeting te organiseren tussen Lord Macchandra en Goraknath, en hem zo uit de heuvels weg te krijgen. Dit lukte een zware delegatie uit Kathmandu. En de slangen ontsnapten. Prompt ging het regenen als nooit tevoren. Sindsdien wordt Goraknath vereerd door de bewoners.
We bezoeken de hindoe-crematieplaatsen
Aan de oever van de Bagmati rivier staan verschillende ghats, dit zijn verhogingen waar hindoe-crematies plaatsvinden in de open lucht. De crematie vindt altijd plaats op de dag van overlijden. Zo wordt de ziel bevrijd uit het lichaam en overgedragen aan de elementen van de natuur. De as wordt het liefst uitgestrooid boven stromend water, in dit geval de Bagmati rivier. Aan de noordzijde staan de ghats voor de adel en de hogere kasten, aan de zuidkant van de tempel staan de ghats voor het gewone volk. De rivier stroomt naar het zuiden en dus is de meest gewijde plek in het noorden.
Rituele wassing
De in witte doeken gewikkelde lichamen worden bij de bron aan de rivieroever ritueel gewassen; de ogen, neus, mond en oren, maar ook de voeten. De rituele wassing voor een overleden man wordt door andere mannen gedaan en voor een overleden vrouw door andere vrouwen. Vervolgens wordt het lichaam in prachtig warm oranje doeken gewikkeld en op een bamboe baar gelegd. Daarna wordt de overledene versierd met oranje bloemenslingers en fuchsia roze bloemblaadjes. Onder begeleiding van een schelphoorn of trompetschelp, die een monotoon geluid voortbrengt, wordt het lichaam naar de ghat gebracht, waar een brandstapel is voorbereid.
De oudste zoon steekt het vuur aan
Op dat zelfde moment maakt de oudste zoon van de overledene zich klaar om het vuur aan te steken. Zijn hoofd wordt kaalgeschoren als teken van respect en rouw, ook hij wordt gewassen en krijgt een witte doek om de lendenen en zijn hoofd. Hij mag gedurende de rouw, een periode van dertien dagen, niemand aanraken. Ook de rest van de nabestaanden leven in de rouwperiode sober en eten vegetarisch. Mochten er geen zonen zijn, dan steekt de priester het vuur aan. Deze rol is nog niet voor vrouwen weggelegd. Aan het eind van de rouwperiode volgt een afsluitend ritueel met de priester. En daarna neemt het leven weer zijn normale gang.
De dood en het leven dicht bij elkaar
We zijn getuigen van de rituelen die in verschillende fase tegelijkertijd worden uitgevoerd; er zijn meerdere crematies op een dag in zo’n grote stad als Kathmandu. Ik vind het heel bijzonder om dit van zo dichtbij te mogen aanschouwen. Zeker na het overlijden van mijn oudste broer, nog zo vers in het geheugen. Mooi hoe hier de dood en het leven zo dicht bij elkaar liggen, met rituelen die horen bij het hindoeïsme. Ook in onze westerse samenleving dringen steeds meer rituelen door. Dat maakt het warmer, liefdevoller en vooral persoonlijker, naar mijn idee.
Zo eindigen de twee dagen in Kathmandu. Hierna vertrekken we in alle vroegte naar het beginpunt van onze trekking in de Lantang vallei.
