Glutengevoeligheid, burn-out en de overgang: dezelfde klachten!

In 2017 kreeg ik een burn-out en later in dat jaar ontdekte ik dat ik glutensensitief was. Nu, zeven jaar later, lees ik tijdens het schrijven van mijn blog dat er mogelijk een verband bestaat tussen die twee dingen. Dat vind ik heel verrassend en best shockerend!

Bijnieruitputting
Als je last hebt van glutengevoeligheid en je eet toch gluten (vaak omdat je dit niet weet) dan raakt je darmwand ontstoken. Als reactie daarop maakt je lichaam het stresshormoon cortisol aan. Dit kan je stress-level zodanig verhogen dat het de bijnieren uitput. Een ander woord voor burn-out is bijnieruitputting! Natuurlijk speelt werkgerelateerde stress vaak ook een rol en het zal elkaar versterken. Maar dat gluten hier zo’n grote rol in kunnen spelen, is nieuw voor mij.

Lekkende darm neemt voedingsstoffen niet op
Als je darmwand beschadigd of ontstoken raakt door gluten dan gaan je darmen lekken. Dat betekent dat ze de meeste voedingsstoffen uit je voeding niet meer kunnen opnemen. HIerdoor ontstaat een tekort aan vitaminen en mineralen. Dat kan ervoor zorgen dat je maar blijft eten, omdat je lichaam bepaalde voedingsstoffen mist. En daarmee wordt dus de kans op overgewicht groter.

Er komen afvalstoffen in je bloed
Door de beschadigingen in je darmwand kunnen er afvalstoffen terechtkomen in je bloed. Via het bloed komt dit dan overal in het lichaam terecht waar het niet thuishoort en allerlei nare (ontstekings)reacties kunnen het gevolg zijn. Ook kunnen onverwerkte eiwitten uit granen leiden tot problemen in de hersenstofwisseling. Dat zorgt voor hoofdpijn en hersenmist.

Wat zijn gluten?
Gluten zijn een eiwit dat in tarwe, rogge, spelt, kamut en gerst zit. Haver is van nature glutenvrij, maar komt vaak in aanraking met gluten waardoor er toch expliciet ‘glutenvrij’ op moet staan als je gluten 100% wilt mijden. Gierst, boekweit, teff, amaranth en quinoa zijn (pseudo)granen die geen gluten bevatten. Albert Heijn verkoopt als enige supermarkt mijn favoriet: vers glutenvrij brood. De rest is allemaal verdacht lang houdbaar.

Twee soorten glutenallergie
Je hebt twee soorten glutenallergie. De ene is zeer gevaarlijk, Coeliaki, en de mildere vorm heet NCGS (Non-celiac gluten sensitivity). Veelvoorkomende klachten bij NCGS zijn: 
– buikpijn 
– opgeblazen gevoel
– diarree of juist constipatie
– hoofdpijn, migraine, ‘mist in het hoofd’
– chronische vermoeidheid
– gewrichts- en spierpijn
– een tintelend of ‘dood’ gevoel in armen, handen, benen en voeten

Veel mensen hebben geen darmklachten
Belangrijk om te weten: veel mensen die allergisch of intolerant zijn voor gluten hebben geen darmklachten. Klachten kunnen ook betrekking hebben op andere organen zoals: 
– het zenuwstelsel (depressie, ADHD, autisme, Parkinson Alzheimer) 
– schildklier 
– huid
– lever 
– gewrichten 
– botten 
– de alvleesklier
– bloedarmoede
– stress 
– prikkelbare darmsyndroom 

Diagnose door glutenvrij dieet
Hoe wordt de diagnose gesteld? NCGS kun je alleen nog maar aantonen door een strikt glutenvrij dieet te volgen en dan opnieuw gluten te eten. De arts vergelijkt dan de klachten in beide perioden. Voor een officiële diagnose dien je je te laten begeleiden door een diëtist.

Gluten en de overgang
Wat voor een burn-out en voor glutengevoeligheid geldt, gaat ook op voor de overgang. De hormonale disbalans die ontstaat door de overgang, kan versterkt worden als je glutengevoelig bent en toch gluten eet. Beide zaken hebben immers een sterke invloed op onze hormoonhuishouding.

Enorme afname van de progesteronproductie
Vanaf je 40ste neemt de aanmaak van oestrogeen en progesteron langzaam af. Eerst merk je daar nog niets van. Gemiddeld maakt je lichaam ná de overgang zo’n 60% minder oestrogeen aan. De productie van progesteron daalt tot bijna nul. 

Voorrang aan de productie van cortisol
Wanneer het lichaam zich in een stressvolle situatie bevindt, geeft het voorrang aan de productie van cortisol om op de stress te reageren. Dit leidt tot een vermindering van de productie van progesteron (cortisol en progesteron komen van dezelfde stof in het lichaam – cholesterol). Dat is dus ook wat er gebeurt bij een onopgemerkte glutengevoeligheid. De klachten lijken ook erg op elkaar.

De klachten die je daarvan kunt krijgen, zijn:
– vermoeidheid en slaapstoornissen
– stemmingswisselingen, verhoogde prikkelbaarheid en depressie
– hoofdpijn of migraine
– verhoogde vocht- en/of vetopslag, vooral rond buik en bovenbenen
– versnelde veroudering
– pijnlijke gewrichten
– zink- en magnesiumtekort

Niet de gluten, maar de bestrijdingsmiddelen
Ook interessant is dat sommige mensen niet allergisch zijn voor gluten, maar voor de bestrijdingsmiddelen die worden gebruikt op granen. Onderzoek heeft aangetoond dat het aantal mensen dat allergisch of gevoelig is voor gluten enorm is gestegen na 1974. Dat is ook het jaar waarin Round-up grootschalig werd geïntroduceerd, de zeer schadelijke pesticide. Deze gevoeligheid zou dus moeten verdwijnen als je biologisch eet!

Tijdige diagnose bij vermoeden van glutengevoeligheid
Kortom, als je in de leeftijd zit rond de overgang en ook als je aanleg hebt tot (werkgerelateerde) stress dan is het de moeite waard om uit te vinden of je niet ook toevallig gevoelig bent voor gluten. Een tijdige diagnose kan je dan helpen om de klachten niet door elkaar te halen en ze hopelijk te verminderen door het volgen van een gezond en glutenvrij dieet.

Boekentip: De darm denkt mee door Klaus Dietrich Runow