Dit boek is een pleidooi voor het bewaren van verhalen

“Met boeken drukken wij een stempel op de wereld, toch? Ze vertellen dat we hier zijn geweest, dat we hebben liefgehad, dat we hebben geleden, dat we hebben gelachen, dat we fouten hebben gemaakt, dat we hebben bestaan. Overal ter wereld mogen ze boeken in de vlammen werpen, maar daarmee maken ze niet ongedaan dat de woorden zijn gelezen en de verhalen verteld. De boeken leven voort in deze bibliotheek, en, wat nog belangrijker is, ze zijn vereeuwigd in eenieder die ze heeft gelezen.”

Ik citeer uit De bibliotheek van verboden boeken, geschreven door Brianna Labuskens. Ik kreeg het boek vorige week cadeau van Anita Udink, die in juni deelnam aan de schrijfweek in Granada en toen het boek De bibliotheek van Parijs van mij leende en uitlas. Hetzelfde genre, speelt zich af in dezelfde tijd en deels in dezelfde stad. Dat heeft Anita goed aangevoeld – dat ik dol ben op boeken die gaan over boeken, bibliotheken, boekwinkels en verhalen.

Waar gaat dit boek over?
Het verhaal leest in het begin even lastig, want je maakt kennis met drie personages, drie vrijgevochten vrouwen, waarbij je voortdurend switcht van Berlijn in 1933, naar New York in 1944 en Parijs in 1936. De verhalen spelen zich af in het decor van het (opkomende) naziregime en de Tweede Wereldoorlog. Het laat duidelijk zien dat de geschiedenis zich herhaalt en dat er hoop ontstaat in verbinding en boeken. Uiteindelijk verweven de verhaallijnen van de drie vrouwen zich, wat een krachtige echo vormt van verzet en solidariteit.

• Berlijn, 1933 
  Na het succes van haar eerste boek wordt de Amerikaanse schrijfster Althea uitgenodigd door de NSDAP om naar Berlijn te komen. Daar wordt de jonge, naïeve Althea (die zich nog nooit heeft geïnteresseerd in politiek) al snel geconfronteerd met de gruwelen van het opkomende naziregime en is ze getuige van de boekverbrandingen. In Berlijn ontmoet ze de Duitse Hannah Brecht, die Joods is en lesbisch, en voor wie ze langzaam maar zeker gevoelens begint te krijgen. Gevoelens die gevaarlijk zijn in het groeiende klimaat van haat.

• Parijs, 1936
  Nadat Hannah is gevlucht uit Duitsland zet ze in Parijs haar strijd tegen de nazi-propaganda voort. Ze richt een geheime bibliotheek op voor verboden literatuur. Maar een tragisch verraad maakt haar wantrouwig en teruggetrokken; ze durft niemand meer te vertrouwen.

• New York, 1944
  Vivian werkt voor de Council on Books in Wartime, een organisatie die tijdens de Tweede Wereldoorlog de zogenaamde Armed Services Editions (ASE) verzorgt: lichtgewicht paperbacks die naar Amerikaanse soldaten in Europa worden gestuurd. Ze strijdt tegen censuurpogingen (onder leiding van senator Taft) om deze boekverzendingen te blokkeren. Vivian laat zich echter niet zo snel uit het veld slaan. Dan krijgt ze onverwachts hulp van de mysterieuze bibliothecaresse van de Bibliotheek van Verboden Boeken in Brooklyn.

Literatuur als vorm van verzet
De personages in De bibliotheek van verboden boeken riskeren hun leven om literatuur te bewaren, te delen en te beschermen, omdat ze weten wat het betekent om een boek te kunnen lezen. Om je even te verliezen in een ander perspectief. Om moed, troost of inzicht te vinden tussen de regels. Literatuur wordt in het boek een vorm van verzet – een stil protest tegen onderdrukking, angst en onwetendheid.

Waarom werden bepaalde boeken verboden?
Een interessante vraag die het boek oproept, is waarom bepaalde boeken verboden worden. Wat maakt een verhaal gevaarlijk? Vaak is het niet het verhaal zelf, maar wat het losmaakt bij de lezer. Een boek dat aanzet tot denken, tot vragen stellen of tot voelen, kan bedreigend zijn in een systeem dat controle wil houden. De kracht van literatuur zit niet in de letters, maar in wat ze teweegbrengen.

Wat literatuur in wezen doet
Wat ik prachtig vind aan dit boek, is dat de drie hoofdpersonen elkaar vinden in hun liefde voor boeken. Ze overbruggen klassen, ideologieën en persoonlijke trauma’s door het delen van verhalen. Het is wat literatuur in wezen doet. Verhalen scheppen gemeenschappelijke grond. Ze maken het mogelijk om ons in een ander te verplaatsen, zelfs als die ander een compleet ander leven leidt. Door te lezen, oefenen we empathie, we ontdekken gelijkenissen waar we verschillen vermoedden. We vinden woorden voor wat we zelf moeilijk onder woorden kunnen brengen. En juist dat maakt literatuur zo waardevol, helemaal in tijden van crisis of conflict.

Het lezen van verhalen is een daad van vrijheid
Verder gaat De bibliotheek van verboden boeken eigenlijk over een universeel thema: het recht op lezen, denken en voelen. Het boek herinnert ons eraan dat het lezen van verhalen een daad van vrijheid is. Dat de woorden die ons raken, ons ook kunnen versterken. Eén verhaal kan iemands leven veranderen. Eén boek kan iemand helpen om weer verder te kunnen. Dat is de stille, maar immense kracht van verhalen.

Wat is jouw verhaal?

Ben jij van plan om een boek te gaan schrijven en kun je daar wel wat hulp bij gebruiken? Ik ben graag jouw schrijfcoach, jouw stok achter de deur en ik maak je wegwijs in schrijvers- en uitgeversland. Of is jouw manuscript al (bijna) klaar? Dan kun je mij benaderen voor de eindredactie. Kijk hier wat ik voor jou kan betekenen.