Alleen samen helpen we pesten de wereld uit

Vandaag las ik een stuk over pesten. Een dame van 16 jaar die al jaren gepest wordt op school liet zich begeleiden naar het eindexamenfeest door 500 motormuizen. Een statement tegen pesten, zo stond er in het artikel. Wow wat spectaculair! “De bikers staan voor kracht en maken indruk”, zegt zij. Ik las het artikel op mijn telefoon en zo werken cookies en algoritmes, dat wat je aandacht schenkt groeit, en dus kwam ik er achter dat 19 april de dag tegen pesten is. Ik heb de pest aan pesten.  

Het artikel bracht mij ook terug naar mijn dochter. Ze had in de acht jaar dat ze op de basisschool was 27 leraren verslonden, ja ik heb geteld. Er waren vele trainingen voor de docenten, leerlingen en ook ter bevordering voor de algehele klascohesie, het was een ware uitdaging: de basisschool. Zowel voor dochter als voor moeder. 

Er vlogen geen stoelen meer door de klas
Destijds kreeg de klas, na vele andere interventies, vanuit Ziezo een training en wat was dat bijzonder. Er ontstond daadwerkelijk een klas, een klas die zorgde voor elkaar en die elkaar uitnodigden op feestjes. Eindelijk werd buikpijn hebben niet meer de algemene standaard in de klas. Natuurlijk was het niet altijd oké, maar er vlogen geen stoelen meer door de klas en er werd niet meer gedreigd. Het werd wat zachter allemaal. 

Ze was geliefd op de basisschool
Uit de onderzoeken op school bleek mijn dochter de meest gewilde tafeldame in de klas. Het gaf haar een boost om te horen, want hoewel ze veel vrienden en vriendinnen had, was ze ook een onzeker meisje. Maar haar grappigheid, liefheid en niet bang zijn om haar mond open te doen wanneer een ander onheus werd behandeld, maakte haar zeer geliefd.

Mijn moedervoelsprieten
Toen kwam de eerste klas middelbare school, wat was het een uitdaging en wat was het lijden. Lijden voor haar, zo dapper als ze was en is, elke dag naar school gaan terwijl de onveiligheid zo letterlijk aanwezig bleek en dit keer gericht op haar. Tot het moment dat mijn moedervoelsprieten doorkregen dat er iets aan de hand was en ik mij niet meer liet afwimpelen. ‘Vertel wat er is, ik voel het, er is iets… vertel…’

Ondanks mijn anti-pesttrainingen en mijn zoveel jaren ervaring
Daar was het, daar was het verhaal en zoals het vaak met pesten gaat, het sloeg nergens op. Boos, woedend en nog meer boosheid van zoveel onrecht en gemeenheid. En daar stond ik met mijn eigen kind, lamgeslagen door emoties. Machteloosheid, ondanks mijn anti-pesttrainingen en mijn zoveel jaren ervaring in het begeleiden van pesters en gepesten. Zelfs het ontwikkelen en uitvoeren van anti-pestprotocollen voor scholen. Een expert zou je kunnen zeggen, nou nu even niet. Begeleiding aan zoveel anderen, maar dan raakt het mijn kind en verander ik in een woedende plumpudding.

Wanneer het om je eigen kind gaat
“Laat mama het regelen” zei haar oudere broer. “Zij weet precies wat te doen en ze kan er ook voor zorgen dat ze van school moeten.” Zoveel vertrouwen in mijn kunde, dat laatste is natuurlijk niet waar, maar lief. Er is iets geks wanneer het om je eigen kind gaat, de emotie neemt de overhand van het verstand. Tenminste gelukkig maar voor even… Adem in en adem uit, wiebelen met de tenen en weer terug in het hoofd en lijf. Handelen.

Bespreekbaar maken
Het komt allemaal neer op handelen en het pesten bespreekbaar maken. Wat voor de gepeste natuurlijk doodeng is, want stel dat het erger wordt of dat ‘je moeder erbij halen’ iets is voor zwakkelingen? Dat vergt van ouders en school duidelijkheid en nabijheid om veiligheid en ondersteuning te bieden. Zeg wat je doet en doe wat je zegt. Samen het pestgedrag doorbreken, je hebt elkaar keihard nodig.

Een standpunt innemen
Iedereen heeft een verhaal, de pester net zo goed. Daar ligt dan ook één van de sleutels. Ik heb helaas maar al te vaak gezien en gehoord dat er veel scholen zijn die niet echt een standpunt durven in te nemen rondom pesten.

• ‘We hebben het niet gezien.’  
• ‘Hij is ook wat anders dan normaal, beetje excentriek.’
• ‘Dat gebeurt buiten school, daar zijn wij niet verantwoordelijk voor.’
• ‘We hebben het protocol gevolgd, meer kunnen we niet doen.’
• We hebben er echt alles aan gedaan, ook wij hebben onze grenzen.’

Maar school heeft, net als de ouders en de leerlingen, ook één van de sleutels. 

Elk signaal is een signaal
Er zijn ook scholen waar er niet of nauwelijks gepest wordt, echt. En hoe kan dat dan? Er wordt veel aandacht gegeven aan welbevinden en de omgang met elkaar. Elke pestmelding wordt bloedserieus genomen, zelfs wanneer deze niet duidelijk is. Elk signaal is een signaal. Er wordt gesproken én gehandeld. Er is een gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen school, ouders en leerlingen, die verder gaat dan de voordeur of de schooldeur. Het is niet alleen voor jezelf zorgen, maar ook voor elkaar zorgen. Zowel op leerling- als op docentniveau.

Wat heb je nodig om je goed en veilig te voelen?
Er is begeleiding mogelijk voor de pester en degene die gepest is, maar ook is er aandacht voor de omstanders. Want vergeet niet dat wie toekijkt ook een verantwoordelijkheid heeft. Begeleiding is niet vanuit straf of schuld, maar vanuit de vraag: ‘Wat heb jij nodig om je goed en veilig te voelen? Wat hebben jullie nodig om het veilig te maken en houden voor jezelf en elkaar?’ Want als je je goed en veilig voelt heb je het niet nodig om de ander kleiner te maken en ben je beter beschermd tegen negatieve invloed van buitenaf.  

Pesten is een maatschappelijk en groot probleem
Het is zeker lastig, maar niet onmogelijk om pesten te doorbreken. Een zero-tolerance beleid en een gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen collega’s op school, de leerlingen en ouders helpt daarbij. Ook tussen medewerkers van school moet er aandacht voor pesten zijn. Want op volwassen leeftijd wordt er helaas nog steeds gepest, het zogenaamde ‘pesten op de werkvloer’. Het is een maatschappelijk en een groot probleem.

Pesten heeft enorme gevolgen, ook op latere leeftijd. In verschillende studies is zelfs aangetoond dat er hersenafwijkingen kunnen optreden na ernstig pestgedrag. Pesten moet echt stoppen!

Het pesten is gestopt, maar de littekens zijn er
Wat mijn dochter betreft is het pesten destijds gestopt nadat we het bespreekbaar hebben gemaakt op school. Het was spannend. Het hielp dat we elke stap vooraf met elkaar en school bespraken, de regie lag zoveel mogelijk bij mijn dochter, ondersteund door school en ouder. De littekens zijn er en in bepaalde situaties, ook tien jaar later, vergen ze nog aandacht en verzorging. Gelukkig weet ze inmiddels wel wanneer en hoe…  

Doorbreek het zwijgen
Word jij of iemand die je kent gepest? Doorbreek het zwijgen en maak de situatie bespreekbaar. Hoe eng ook, kom op voor jezelf en ook voor de ander. Vraag hulp, want alleen samen helpen we pesten de wereld uit.