De meeste vormgevers lezen niet, maar geven vorm aan de tekst die jij toestuurt. Ze checken de uitlijning, schuiven met alinea’s om het esthetisch goed recht te zetten en zodat het visueel helemaal klopt. Logisch, want dat is hun vak. Dat woorden dan soms verkeerd worden afgebroken of enters en witregels worden verschoven, realiseren de meeste boekschrijvers zich niet. Daarom is het zo belangrijk om de proefdruk altijd te checken en te dubbelchecken.
Wanneer je een boek gaat schrijven, komt er ontzettend veel bij kijken. Tussenstapjes waar je vooraf niet aan denkt. Zoals het vinden van een goede eindredacteur, kritische proeflezers, en hun feedback verwerken in je manuscript (waarvan je dacht dat het al af was). Daarna volgt de vormgeving van je boek – waarbij je de omslag (cover en achterflaptekst) – apart dient aan te leveren van het manuscript, ook wel binnenwerk genoemd. In een schoon document, anders snapt de vormgever er niets van.
Wat is een schoon document?
Met een schoon document bedoel ik: zonder vormgeving, kleuren, kapitalen, arceringen, opmerkingen in het rood, enz. Ook een inhoudsopgave zonder paginanummering. Ik krijg regelmatig manuscripten aangeleverd om te redigeren waarin de paginanummering al in is gezet. De auteur heeft zich dan niet gerealiseerd dat de pagina-indeling in Word totaal afwijkt van de de uiteindelijke vorm waarin het boek wordt gedrukt (en de snijranden niet te vergeten). Voor een vormgever is het dan extra veel werk om dat allemaal eruit te vissen en aan te passen.
Om die reden zit bij mijn offertes voor eindredactie inbegrepen dat ik altijd nog de proefdruk (meestal is dat een pdf-document) goed check.
Waar let je op bij een proefdruk?
- Afbrekingen: Soms worden woorden op een rare plek gesplitst of blijft er een los koppelteken staan.
- Witregels en enters: Een lege pagina kan er professioneel uitzien, maar soms valt er ineens een halve bladzijde leeg of staat er een alinea ‘zwevend’ op de volgende pagina.
- Koppen en tussenkopjes: Staan ze op de juiste plek? Soms verschuiven ze, of komt een kop onderaan de bladzijde terecht terwijl de tekst pas later volgt.
- Beeldmateriaal: Foto’s en illustraties moeten scherp zijn en goed uitgelijnd, ook ten opzichte van de tekst.
- Inhoudsopgave: Sluiten de paginanummers in de inhoudsopgave aan op de uiteindelijke indeling?
Kortom: een proefdruk check je niet vluchtig tussen de bedrijven door, maar aandachtig – liefst twee keer, en bij voorkeur ook door iemand anders dan jijzelf. Want als schrijver ken je je eigen tekst zó goed dat je over kleine fouten heen kunt lezen.
De laatste kans
De proefdruk is het laatste moment waarop je nog kunt bijsturen. Daarna gaat je boek écht naar de drukker. Een ontbrekend accent, een slordige afbreking of een verkeerd geplaatst beeld kan in één oogopslag afleiden en doet af aan de professionaliteit van je boek. Zonde, want je hebt er al zoveel tijd, energie en liefde ingestoken. Gun jezelf dus die extra check. Het is de finishing touch die het verschil maakt tussen een boek dat af is en een boek dat straalt.
Ben jij van plan om een boek te gaan schrijven en kun je daar wel wat hulp bij gebruiken? Ik ben graag jouw schrijfcoach, jouw stok achter de deur en ik maak je wegwijs in schrijvers- en uitgeversland. Of is jouw manuscript al (bijna) klaar? Dan kun je mij benaderen voor de eindredactie. Dan controleer ik ook de proefdruk heel grondig! Kijk hier wat ik voor jou kan betekenen.
