Zo roep je dat strenge calvinistische deel in jezelf een halt toe

We hebben weer een fonkelnieuw jaar voor ons. Het geeft mij altijd het gevoel een nieuwe frisse start te maken. De donkere dagen ervoor hebben tijd gegeven voor reflectie. Voornemens hoe het nieuwe jaar in te gaan ontvouwen zich. Vaak gaan deze over gezondheid: meer sporten, gezonder eten, dat soort dingen. In dit blog wil ik juist pleiten voor een ander voornemen: meer ontspannen! 

Deze wens lijkt gemakkelijk, maar is voor veel mensen toch lastig in de praktijk te brengen. In onze westerse samenleving zijn veel mensen, net als ikzelf, opgevoed met het idee dat je altijd nuttig bezig moet zijn. Je moet presteren. Je moet er zijn voor anderen. Je moet alles goed doen, en ga zo maar door. In mijn praktijk hoor ik verhalen van mensen die de hele dag achter elkaar online meetings hebben zonder tussendoor te pauzeren. Om vervolgens ‘s avonds nog door te gaan en andere verplichtingen zich aandienen. Herkenbaar? 

Dat je altijd nuttig moet zijn
Wanneer ik in coaching met mensen hierover spreek – bijvoorbeeld omdat ze klachten hebben ontwikkeld zoals overspanning, burn-out, of als ze dat juist willen voorkomen – zoek ik met hen naar manieren om weer meer te ontspannen. Ik stuit dan vaak op een een streng, calvinistisch deel in henzelf. Een deel dat iedereen waarschijnlijk wel in meer of mindere mate herkent. En wat iedereen in zijn of haar eigen woorden zou kunnen omschrijven. Dat deel in ons dat zegt dat het altijd beter kan. Dat je altijd nuttig moet zijn.

Als antwoord op ideeën hoe je meer uit kunt rusten, komt vanuit dat calvinistische deel een reactie als:

• ‘Dat kan echt niet!’
• ‘Er is niemand anders die het kan doen.’
• Als ik dit of dat niet doe, gaat het mis.’

Tunnelen
Het lastige is dat hoe meer je onder spanning staat, hoe meer je dit als een vaste waarheid gaat geloven. Onder spanning gaat ons denkvermogen namelijk tunnelen. Gevolg is dat je door blijft gaan op eenzelfde spoor. Ook al ben je moe en ben je misschien het overzicht kwijt. 

Onder te hoge spanning werken maakt minder effectief
Inmiddels weet ik dat het niet zoveel zin heeft om tegen dat strenge calvinistische deel te zeggen dat het echt fijner en gezonder is om meer uit te rusten; dat vindt dit deel namelijk niet interessant. Maar waar dit deel wél vatbaar voor is, is de wetenschap dat je echt minder effectief wordt onder spanning en te hoge druk. En het mooie is, dat is nog waar ook. 

Het continu onder hoge druk werken maakt dat je overzicht verliest. Je maakt minder heldere keuzes over wat bijvoorbeeld wel en niet te doen. Of wat iemand anders misschien beter kan doen. Je denkt steeds in eenzelfde richting en je bent minder creatief. En, je valt ook veel eerder in persoonlijke valkuilen. 

Ontspannen is nuttig
Wanneer je in ontspanning bent, krijg je meer tijd voor reflectie. Creativiteit borrelt veel meer op. Je kunt een situatie dan beter vanuit wijsheid en realiteitszin zien. Je krijgt andere ideeën. Je kunt je emoties veel beter hanteren en je krijgt weer meer overzicht. En vanuit dit overzicht kun je vaak veel efficiënter handelen. Je kunt ook echt vanuit een ontspannen houding productief zijn. En effectiever dus. 

Broodnodig
Het grappige is dat dit strenge, calvinistische deel vaak wel vatbaar is voor deze argumenten. Het is namelijk een denkfout dat ontspanning alleen maar voor de fun is. Het is broodnodig voor onze effectiviteit. En natuurlijk ook voor onze vitaliteit, die weer nodig is om iets duurzaam vol te kunnen houden. En tot slot: het maakt ons gelukkiger! Ontspanning heeft dus echt waarde.  

Op naar een ontspannen nieuw jaar!