Soms lees je een boek dat niet alleen onder je huid kruipt, maar zich ook stevig in je denken nestelt. Mijn naam is Emilia del Valle, van mijn favoriete schrijfster Isabel Allende, is zo’n boek. Niet alleen vanwege de aangrijpende persoonlijke geschiedenis van Emilia, maar ook vanwege de universele thematiek die door de pagina’s heen zindert: moed, vrouwenemancipatie en de kracht van het woord. Voor mij, als schrijfster, voelt dit verhaal bijna als een gesprek met een geestverwant uit 1884.
Het verhaal
In deze nieuwe historische roman van Isabel Allende reist een jonge schrijfster naar Chili om de waarheid over haar biologische vader (en zichzelf) te ontdekken. De moeder van hoofdpersonage Emilia del Valle was een Ierse non die in het San Francisco van 1866 ongewenst zwanger werd van een Chileense aristocraat. Emilia wordt gelukkig opgevoed door een liefdevolle stiefvader – hij is leerkracht, zeer belezen en wereldwijs. Dankzij hem groeit Emilia op tot een onafhankelijke denker en een zelfredzame jonge vrouw. Zelfs in de liefde houdt ze er een moderne visie op na, terwijl het in die tijd gebruikelijk was dat je werd uitgehuwelijkt en het traditionele rolpatroon volgde.
Een mannelijke schuilnaam
Emilia is vastberaden om haar passie voor schrijven te volgen en moet daarbij de maatschappelijke normen van die tijd trotseren. Op haar zestiende begint ze pulpromans te publiceren, met hulp van haar ouders, onder een mannelijke schuilnaam. Wanneer die fictieve wereld niet meer genoeg voldoening geeft, stapt ze over op de journalistiek en wordt ze als columnist (nog steeds onder een mannelijke schuilnaam) bij de Daily Examiner gekoppeld aan verslaggever Eric Whelan.
Naar Chili
Emilia zet alles op alles om zichzelf te bewijzen, en dat lukt. Ze mag zelfs voor de krant naar Chili reizen om daar verslag te doen van een dreigende burgeroorlog. Die kans grijpt ze, samen met haar collega Eric. Ze ontmoet daar haar biologische vader en leert hem en zijn familie kennen als hij op zijn sterfbed ligt. Tegelijkertijd escaleert de burgeroorlog in Chili en pakt Emilia de levensgevaarlijke rol van oorlogscorrespondent. Dit verandert haar leven voorgoed. Hierna twijfelt ze aan haar identiteit en haar lotsbestemming.
Haar privétuin met geheimen
Als Emilia in Chili een relatie krijgt met haar collega Eric, durft ze hem in eerste instantie niet te veel te vertellen over haar seksuele ervaringen, ondanks dat hij weet van haar vrije geest, dat is juist wat hij zo bewondert aan haar. Deze zelfstandige, geëmancipeerde vrouw wil hij nooit meer laten gaan.
Ik citeer Emilia: “We hebben allemaal een privétuin waar we geheimen bewaren, berouw, wrok waarover we ons schamen, en ook herinneringen die zo kostbaar zijn dat we ze heel willen houden, omdat die uiteenvallen als brood in de soep wanneer je ze deelt. Ik heb nooit geprobeerd door te dringen in de tuin van iemand anders, want de mijne houd ik strikt voor mezelf.”
Een vrouw die durfde
Wat op mij de meeste indruk maakt is dat Emilia del Valle geen fictief karakter is, omdat zij is gebaseerd op historische lijnen en ervaringen van vrouwen die in de marge werden geboren, maar weigerden daar te blijven. Ze groeit op in een patriarchale samenleving waarin haar stem als vrouw nauwelijks ruimte krijgt. Toch zoekt ze die ruimte. Ze schrijft. Ze spreekt. Ze verzet zich – subtiel, maar krachtig. Wat mij het meest treft, is de manier waarop Emilia haar pen inzet als wapen. Niet met geweld, maar met nuance. Met haar observaties, haar vragen, haar verhalen. Ze documenteert, onderzoekt, en confronteert – precies wat journalistiek in wezen is. En toch wordt haar werk niet erkend zoals dat van haar mannelijke tijdgenoten. Een pijnlijke realiteit, die helaas nog steeds herkenbaar is voor veel vrouwen in diverse beroepsgroepen, anderhalve eeuw later!
Vrouwenemancipatie
Hoewel de term emancipatie pas opkwam in de 20e eeuw is de worsteling die Emilia voert eeuwenoud. Ze wil zichzelf kunnen ontwikkelen, haar eigen keuzes maken, haar stem laten horen. En steeds weer wordt ze geconfronteerd met grenzen: sociale conventies, religieuze verwachtingen, economische beperkingen. Als lezer zie je hoe Emilia’s ambitie zich niet zomaar laat temmen, maar ook hoe moeizaam en pijnlijk het pad van verzet kan zijn. Zeker als je alleen staat.
De keuze om te schrijven ondanks alles
Wat dit boek zo krachtig maakt, is dat het vrouwenemancipatie niet als strijdtoneel in de openbaarheid toont, maar juist in de intimiteit van het dagelijks leven. In de keuze om te schrijven ondanks alles. In het besluit om zich niet te schikken naar de rol die anderen voor haar bedacht hebben. In het verzet tegen stilte.
Vrouwen die hun pen en stem gebruiken
Als schrijfcoach weet ik hoe essentieel het is om verhalen te vertellen. Maar ook hoe lastig het soms kan zijn om gehoord te worden, zeker als je schrijft over thema’s die ‘te persoonlijk’, ‘te gevoelig’, ‘te vrouwelijk’ of ’te spiritueel’ worden gevonden. Emilia’s verhaal herinnert me eraan dat de weg die wij nu bewandelen is geplaveid door vrouwen zoals zij – vrouwen die hun stem gebruikten toen dat nog als ongepast werd gezien. Het boek eindigt overigens zeer spiritueel in het vulkaanlandschap van Zuid-Chili.
Vrouwen die onzichtbaar bleven in de geschiedenisboeken
Ook de mengvorm van fictie en feit vind ik prachtig. Emilia is niet zomaar een karakter; ze staat symbool voor een hele generatie vrouwen die onzichtbaar bleef in de geschiedenisboeken. Door haar verhaal te vertellen, krijgt ook hun stem alsnog de ruimte. De stijl van het boek is meeslepend, sensitief en krachtig. Het voelt alsof je door haar dagboeken bladert, alsof je haar adem kunt horen terwijl ze schrijft bij het licht van een olielamp. Die intimiteit raakt. Omdat je weet dat haar woorden niet zomaar literatuur zijn, maar een poging om zichzelf – en haar tijd – te begrijpen en te beïnvloeden.
Een herinnering aan waarom ik schrijf
Voor mij was het lezen van dit boek meer dan een literaire ervaring. Het was een erkenning. Een aanmoediging. Een herinnering aan waarom ik schrijf – en voor wie. Hoe taal een brug is tussen je binnen- en buitenwereld. En het besef dat emancipatie geen project van gisteren was, maar een taak van vandaag.
Ik ben graag jouw schrijfcoach of redacteur
Ben jij van plan om een boek te gaan schrijven en kun je daar wel wat hulp bij gebruiken? Ik ben graag jouw schrijfcoach, jouw stok achter de deur en ik maak je wegwijs in schrijvers- en uitgeversland. Of is jouw manuscript al (bijna) klaar? Dan kun je mij benaderen voor de eindredactie. Kijk hier wat ik voor jou kan betekenen.
