Ieder mens (en ieder paard) heeft een autonoom zenuwstelsel. Autonoom betekent dat het een op-zichzelf-werkend systeem is, dat niet beïnvloed kan worden door ons denkende brein. Het regelt onder andere onze ademhaling, hartslag, spijsvertering en hormoonhuishouding. Het autonome zenuwstelsel is een soort alarmsysteem, dat zelf de omgeving ‘scant’ op onveiligheid door neuroceptie. Het verzamelt zelf informatie via onze zintuigen en op basis daarvan brengt het ons lichaam in de voor die situatie noodzakelijke toestand.
Bij veiligheid
Wanneer het zenuwstelsel signaleert dat het veilig is (zowel fysiek als emotioneel), zijn we in een relatief ontspannen toestand, kunnen we ons hele lichaam bewust voelen, kunnen we ons verbonden voelen met anderen en in mogelijkheden of oplossingen denken. In deze staat van zijn bevinden wij ons het liefste omdat ons veilig verbonden voelen met anderen een natuurlijke en biologische behoefte is.
Bij onveiligheid
Wanneer ons zenuwstelsel onveiligheid signaleert, activeert het ons lichaam (hartslag gaat omhoog, adrenaline komt vrij en zuurstofrijk bloed gaat naar onze spieren) om ons klaar te maken voor terugtrekken of verdedigen. In deze staat van zijn, zijn we gespannen en alert, voelen we ons bedreigd of aangevallen en kunnen we minder goed nadenken. De meeste zuurstof wordt op dat moment naar onze spieren gestuurd, niet naar ons brein.
Overlevingstoestand
Op het moment dat terugtrekken of verdedigen niet mogelijk is, brengt ons zenuwstelsel ons in de overlevingstoestand, een soort shut down. Zuurstof gaat dan met name naar onze vitale organen, we ervaren deze toestand als uitzichtloos waardoor er gedachtes ontstaan die ons vertellen dat het ‘allemaal geen zin heeft’. We kunnen geen verbinding meer ervaren met de mensen om ons heen, voelen ons alleen, weerloos en machteloos. In deze staat van zijn hebben we anderen nodig die naar ons uitreiken. Deze toestand geeft ons vaak het gevoel dat het voor altijd zo zal zijn.
Nuances en gradaties
Ieder mens kent deze toestanden op zijn eigen manier, in eigen nuances en gradaties. Het is niet mogelijk bepaalde ‘staten van zijn’ te voorkomen. Dat moet je ook niet willen, want als ons leven werkelijk in gevaar is, zorgen de overlevingsresponsen ervoor dat we doen wat op dat moment nodig is.
Sessies met de paarden over het zenuwstelsel
In mijn praktijk zie ik regelmatig mensen wiens zenuwstelsel wat ontregeld is. Het slaat alarm op momenten dat er geen werkelijke onveiligheid is. Vaak veroorzaakt door eerdere momenten in je leven waarop je je buitengesloten of afgewezen voelde of op een andere manier sociaal onveilig. Sessies met de paarden over het zenuwstelsel kunnen dan het volgende opleveren:
- Het besef dat het niet jouw schuld is of dat je niets verkeerd doet waardoor jij je voelt zoals jij je voelt. Het is jouw zenuwstelsel dat jou in verschillende toestanden brengt. Je kunt dat met je denkende brein niet voorkomen of veranderen.
- Leer je eigen toestanden heel goed kennen. Welke gedachtes en gevoelens horen voor jou bij de verschillende staten? Kun je de overgangen voelen in je lijf? Met name als je in je dagelijks leven beseft dat je zenuwstelsel jou in een bepaalde toestand heeft gebracht, kun jij je steeds bewuster worden van wat het veroorzaakt heeft dat jij je op een bepaalde manier voelt.
- Een zenuwstelsel dat ontregeld is, kan weer herstellen. Dit gebeurt als je bewust op zoek gaat naar signalen van veiligheid op het moment dat je beseft dat jouw zenuwstelsel alarm slaat als dat eigenlijk niet nodig is. De signalen die jouw zenuwstelsel geruststellen neem je waar met je zintuigen, omdat neuroceptie daar gevoelig voor is. Verschillende mensen zijn voor verschillende zintuigen gevoelig. Het is noodzakelijk om te ontdekken hoe dit precies bij jou werkt om je zenuwstelsel weer te laten werken, zodat het je dient i.p.v. dat het je te pas en te onpas een gevoel van onveiligheid of uitzichtloosheid geeft.
- Neuroceptie ‘checkt’ de andere zenuwstelsels in jouw omgeving op de toestand van de ander. De staat van zijn van de mensen (of paarden) in je omgeving heeft invloed op hoe jij je voelt, meestal onbewust. Wat dit betreft hebben de paarden een dubbele functie in de sessies. Enerzijds omdat ze uiting geven aan wat hun zenuwstelsel opmerkt aan jouw zenuwstelsel. Op die manier helpt het gedrag van de paarden jou om je eigen zenuwstelsel beter te leren kennen. Anderzijds is uit onderzoek gebleken dat het zenuwstelsel van paarden een grotere invloed heeft op dat van mensen dan andersom. Dat maakt dat wanneer de paarden zich veilig voelen, zij het voor mensen makkelijker maken om zichzelf veilig en verbonden te voelen. Dat is binnen de sessies niet alleen prettig, maar helpt ook bij je eigen puzzel naar wat jou helpt om je veilig en verbonden te voelen.
Opmerken en terugkijken
Werken met het zenuwstel is vooral een proces van opmerken wat je ervaart en terugkijken. Eerst merk je de beleving op, daarna kijk je terug naar wat je zintuigen hebben opgepikt dat dit veroorzaakt heeft. Alleen op die manier kom je erachter wat jou ontregelt en wat reguleert – wat voor jou werkt om terug te komen naar je veilig en verbonden voelen. Als je weet wat jouw zenuwstelsel nodig heeft om het signaal ‘veilig’ af te kunnen geven, kun je in het dagelijks leven bewust die dingen doen die jou helpen reguleren. Je zult merken dat je zintuigen hier een heel grote rol in spelen.
