Controle loslaten, durf jij het fout te laten gaan?

Als er iets is dat we veel proberen te voorkomen, dan is het wel dat er dingen fout gaan, misgaan en echt volledig in de soep lopen. Ik weet nog hoe ik jaren geleden een weekje wegging in mijn eentje en ik alles tot in de puntjes, met schema’s en rooster voor kind en hond voorbereidde. Gewoon weggaan en vertrouwen was er toen echt nog niet bij. 

Controle loont! Totdat….
Controle is een antwoord op angst. Hoe banger we zijn dat het fout loopt, hoe meer we in de controle schieten om te voorkomen dat er iets misgaat. Je wordt er steeds gedrevener en beter in. Het lastige is dat dit overlevingsmechanisme erg loont; alles loopt op rolletjes, iedereen is blij met je, want jij krijgt alles altijd zo heerlijk voor elkaar. Ego en angst gaan hand in hand, lekker huppelend door je leven. Hoe meer complimenten, hoe meer controle. 

Totdat er frictie komt tussen jou en je partner, dat je je overal mee bemoeit, school belt dat je toch wel erg veel je kind helpt en hij of zij wel wat zelfstandiger mag zijn. En zelf merk je ook wel dat het vele voorkomen, goed regelen en alle ballen hoog houden je toch wel erg veel energie begint te kosten. Over de frustratie die je voelt als iets toch niet lukt, maar niet te spreken. Eigenlijk schrik je dan toch wel van de paniek die je dan door je lijf heen voelt gaan.

Waar komt de behoefte aan controle vandaan?
Controle gaat dus over angst. Controle is een overlevingsmechanisme, een strategie die jij als kleintje ontwikkeld hebt toen je in een situatie zat die te groot en te moeilijk was voor je en waarbij je niet wist wat je moest doen, hoe je het moest oplossen. Daarbij ervaar je als kind dan vaak gevoelens als machteloosheid, het gevoel het niet te kunnen. Dit gaat terug naar je geboorte.

Het effect van een traumatische geboorte
In mijn artikel ‘Nooit meer vechtend door het leven’ schreef ik over het belang van geboorte en het effect van een traumatische geboorte. Wanneer je als kleintje bijvoorbeeld vastzit in het geboortekanaal, je er niet zelf uit kunt en verlost moet worden, dan heb je dus het niet zelf kunnen oplossen. Dat kan voelen als ‘ik kan het toch niet’. Dit gaat over het verliezen van controle, niet weten wat je moet doen en het voelt alsof het flink fout gaat, een kind wordt namelijk niet voor niets acuut verlost met pomp, tang of spoedkeizersnede. Wanneer je dan in het hier en nu iets meemaakt dat lijkt op je geboortetrauma, dan voel je diezelfde paniek en kan een reactie zijn dat je alles op alles zet om de controle te behouden. 

Controlemechanisme van je ouders
Kom je ook nog eens in een nest terecht waarbij je vader of moeder hetzelfde controlemechanisme heeft, dan leer je nogmaals dat controle een goede manier is van oplossen, vrede bewaren en zorgen dat alles vlekkeloos verloopt. Je kopieert dus letterlijk dat gedrag omdat je dat voorgeleefd krijgt. Wanneer een van je ouders bijvoorbeeld moeite heeft met emoties voelen en uiten (of met grote life events om te gaan), dan bedenk je als kind een manier van handelen. Je kopieert dus niet alleen het gedrag van je ouders, maar je bedenkt zelf als reactie op hun gedrag (en de verbinding die je met ze hebt) een manier van reageren. Ook dat wordt een patroon, een overlevingsmechanisme die je inzet op moeilijke momenten. Vaak bedenk je dan als kind dat je iets moet oplossen voor je vader of moeder omdat je voelt dat zij het niet kunnen, of omdat je merkt dat het niet goed gaat met je ouders, dan ga je helpen te voorkomen dat er iets misgaat. Want het gaat dan niet alleen niet goed met je ouders, maar ook met jou niet, als je nog zo klein bent. Al heel vroeg kun je dus in de controle schieten uit angst en dat blijf je in je latere leven doen. 

Jezelf beschermen
Vanuit de angst en de controle dat iets misgaat zijn we vooral gericht op de ander. Als het maar goed gaat, als diegene maar doet zoals het het beste werkt. ‘Ik wil alleen maar helpen’, is dus controle, hoe goed bedoeld ook. En zelfbescherming. De ander helpen kan dus net zo goed gaan over jezelf beschermen. ‘Ik wil je graag uitleggen hoe je dit beter en effectiever kan doen’ is dus controle met een positief effect voor jezelf. Jij bent gerustgesteld, want je hebt onvoldoende vertrouwen dat de manier van de ander ook goed genoeg is.

Zo laat jij de controle los

1. Weten hoe je geboren bent is een hele belangrijke. Het is jouw basis, daar ligt jouw blauwdruk.
2. Deze oefening helpt je om te ontdekken waarvan je nu werkelijk in paniek raakt of in de controle schiet. Kijk naar wat je werkelijk doet en wat er gebeurt in jou, waar herken je dit van? Leg het eens naast je ervaringen van je geboorte, klinkt het herkenbaar?
3. Even los van waar het vandaan komt is het belangrijk dat je in het hier en nu gaat praten over je angsten, bijvoorbeeld met je partner. Ik had in plaats van al die schema’s ook het gesprek aan kunnen gaan met mijn partner. Over dat ik het spannend vond om mijn jonge kind en hond achter te laten. Natuurlijk waren we dan samen tot oplossingen gekomen en dan had ik me hierin gedragen gevoeld.
4. De ander vertrouwen dus; vertrouwen op de kwaliteiten van de ander en dat diegene het echt wel kan oplossen als er iets misgaat. Of dat er anderen zijn die dan kunnen helpen.
5. Laat de ander zijn eigen weg en proces gaan, of het nu om je partner, kind, vrienden of ouders gaat. Iedereen wil zelfstandig zijn, zijn eigen weg vinden, eigen mogelijkheden onderzoeken. Wanneer iets anders gaat dan jij wilt, stel jezelf dan de vraag ‘wat is het ergste dat er kan gebeuren?’
6. Op de momenten dat je de paniek ervaart; blijf ademen, adem door de paniek heen. Weet dat het van vroeger was, niet van nu. 
7. Is de paniek te groot op de momenten, lukt er zelf doorheen ademen niet? Komt het vaak voor, wat je zelf ook probeert? Dan is diep lichaamswerk gericht op het helen van je geboorte iets wat goed kan helpen. 

Extra steuntje in de rug
Deze gratis online training geeft je een goed beeld. Je onderzoekt dan zelf je geboorte en oude patronen, krijgt veel inzichten en weet daarna waarschijnlijk wel of er meer nodig is voor je of niet. 14 februari geef ik een gratis online workshop waarin we ook verder ingaan op het effect geboorte. Hier kun je je opgeven.