‘Ik doe het niet goed’ – een veelgehoorde gedachte bij mantelzorgers

Je dementerende ouder reageert boos of geïrriteerd op je, terwijl jij alles vanuit liefde en zorg probeert te doen. Toch voelt het alsof niets goed genoeg is. Je neemt de reactie persoonlijk en de gedachte sluipt naar binnen: ik doe het niet goed.

Veel mantelzorgers herkennen dit. Zeker wanneer je zorgt voor een dementerende ouder ga je snel aan jezelf twijfelen. De persoon is niet meer zoals die vroeger was. Je wilt de situatie oplossen, de spanning wegnemen en zelf het liefst wegblijven bij de emoties. Maar juist die emoties blijven zich aandienen.

Wanneer zorgen voor een dementerende je raakt op een dieper niveau
Je wordt geconfronteerd met onmacht. Vaak reageer je dan vanuit oude, automatische patronen: boos worden, je terugtrekken, dichtklappen of geïrriteerd reageren. Terwijl je dat eigenlijk helemaal niet wilt. Het gebeurt sneller dan je lief is. Deze reactiepatronen zijn ooit ontstaan om je te beschermen. Maar in de mantelzorgsituatie kunnen ze je juist uitputten en het gevoel versterken dat je tekortschiet als mantelzorger.

Wat gebeurt er als je niets doet met deze gedachten?
Wanneer je niets doet met de gedachte ik doe het niet goed, blijf je piekeren. Schuldgevoel neemt de overhand. Ontspannen mantelzorg geven lukt niet meer en je staat continu ‘aan’ – zelfs wanneer je thuis bent of probeert te rusten. Dit heeft een grote impact op je gezondheid. Je stressniveau blijft hoog, waardoor lichamelijke en mentale klachten ontstaan. Je raakt uitgeput, slaapt slecht en hebt steeds minder zin in leuke dingen.

Leven op de automatische piloot als mantelzorger
Uit eigen ervaring weet ik hoe zwaar mantelzorg kan zijn. Ik voelde met grote regelmaat de onmacht, waardoor ik het gevoel kreeg dat ik het niet goed deed. Ik stond 24/7 aan. Door de stress kreeg ik een torenhoge bloeddruk en kwam ik steeds meer aan in gewicht. Mijn reactie was om nóg meer controle te willen houden, waardoor mijn lontje alleen maar korter werd. ’s Avonds viel ik uitgeput in slaap op de bank. Eenmaal in bed draaide mijn hoofd overuren, waardoor ik gespannen opstond. Ik was niet meer de gezellige dochter, niet voor mijn ouders en niet voor mijn omgeving. Eigenlijk was ik overspannen, maar dat wilde ik lange tijd niet toegeven.

Waar verlang je naar op de lange termijn als mantelzorger?
Diep van binnen verlang je naar vertrouwen: vertrouwen dat je het goed doet met de kennis en ervaring die je op dit moment hebt. Dat je kunt ontspannen wanneer je even geen mantelzorger bent en kunt opladen. Dat je flexibeler kunt omgaan met de situaties die je tegenkomt, zonder jezelf steeds te veroordelen. Met meer rust, mildheid en energie.

Wat kun je doen als mantelzorger van een dementerende ouder?

1 – Begrijpen waar het gedrag van de dementerende vandaan komt
Het is belangrijk om te beseffen dat een dementerende reageert vanuit de ziekte. De wereld zoals hij of zij die ervaart kan totaal anders zijn dan de werkelijkheid. Boze of geïrriteerde reacties zijn niet persoonlijk naar jou bedoeld – door dementie vallen veel remmingen weg.

2 – Je eigen reactiepatronen leren herkennen
Onderzoek je eigen reactiepatronen: waar komen ze vandaan en hoe ga je ermee om? Wanneer je herkent dat je in zo’n patroon stapt, kun je ook leren om er niet automatisch in mee te gaan. Deze patronen zijn vaak in je jeugd ontstaan en hebben je toen geholpen. Nu, als volwassene, mag je kiezen: stap ik erin of niet?

3 – Zoek ondersteuning die bij jou past
Je bent geen professional en je bent emotioneel betrokken bij degene voor wie jij mantelzorger bent. Dus ja, soms doe je het niet goed. En dat mag. Dat maakt je geen slechte mantelzorger. Verdiep je in het omgaan met dementie en overweeg begeleiding van een coach die ervaring heeft met mantelzorg en dementerende ouders.

Wat verandert er wanneer je dit gaat toepassen?
Wanneer je leert anders om te gaan met je patronen, gedachten en reacties, ontstaat er ruimte:

• Je krijgt meer rust in je hoofd
• Je neemt gedrag van de dementerende minder persoonlijk
• Je kunt meer genieten van fijne momenten samen
• Je maakt bewust mooie herinneringen
• Je kunt lachen om de capriolen die dementerenden soms uithalen

Dementerende mensen zijn zeer gevoelig voor sfeer en stemming. Wanneer jij met meer rust en een lach zorg kunt geven, reageert je ouder hier vaak ook op. Daarnaast gaat je eigen gezondheid vooruit: je stressniveau daalt en je voelt je energieker.

Hulp voor mantelzorgers die worstelen met schuldgevoel
Heb je behoefte aan begeleiding bij het onderzoeken van je reactiepatronen, zodat je meer rust ervaart in je mantelzorgtaken? Dan nodig ik je uit voor een gratis kennismakingsgesprek. Je hoeft het niet alleen te doen.