Wanneer je doodgaat, ga je toch niet naar school?

“Goedemiddag, ik heb gehoord dat ik bij u moet zijn. Ik zoek namelijk een school voor mijn dochter… dat is tot nu toe nog niet gelukt” zegt een vriendelijke vrouwenstem. Er zit veel emotie achter haar woorden. Voorzichtig vraag ik of ze meer kan vertellen over haar dochter, het verhaal achter haar verzoek. Geëmotioneerd luister ik naar haar woorden. Diep bedroefd beloof ik mijn uiterste best te doen om een school voor haar dochter te vinden. “We houden contact” en sluiten het gesprek af.  

Wanneer je doodgaat, ga je toch niet naar school?
Los van het feit dat je op deze gronden een leerling in principe niet kan weigeren, begrijp ik het niet helemaal. Ik betrap mijzelf op allerlei gedachten. Waarom zou je Natasja plaatsen op een (reguliere) school, waarom? Wanneer je weet dat je doodgaat, ga je toch niet naar school? Zonde van de tijd die je nog rest! Ik schrik van mijn gedachten. 

Het verhaal achter het niet plaatsen
Als eerste bel ik naar de scholen die Natasja niet willen plaatsen. Ik ben benieuwd naar de beweegredenen, het verhaal achter het niet plaatsen. 
“Ik zou wel willen, maar we hebben echt… écht geen plek meer in die klas op dat niveau. Er zijn al extra leerlingen geplaatst.” Begrijpelijk, er zijn echt grenzen aan het aantal leerlingen in een klas. 

Het raakt de hele school
“Klopt het dat Natasja bij jullie is aangemeld?” vraag ik de volgende school.  
Een diepe zucht. “Ik weet best dat je niet mag weigeren” klinkt het bijna verdrietig aan de andere kant, “…en als het moet dan doen we het hoor, maar als het even kan liever ergens anders.” Het klinkt verre van afwijzend, verre van ‘geen gedoe’ willen. “In een korte tijd zijn er twee leerlingen en een docent overleden… Het is en was zo ingrijpend. Voor de familie natuurlijk, maar ook voor de medeleerlingen en de docenten… het raakt de hele school” gaat ze verder. 

We begrijpen elkaar en als het anders kan, dan doen we dat, maar als er geen alternatief is…tja. Ik begrijp hoe lastig het verzoek is om Natasja te plaatsen gezien haar situatie, er komt zoveel meer bij  kijken. 

Laatste wens
De stem van moeder hoor ik steeds maar weer in mijn hoofd: “Het is een soort van laatste wens… Ik houd haar het liefst zo lang mogelijk dicht tegen mij aan, maar dat kan ook niet, dat maakt haar niet gelukkig…” Haar machteloosheid gaat door merg en been. 

Wat is er nodig?
Hoe kunnen alle betrokkenen het beste geadviseerd, begeleid en ondersteund worden als Natasja wordt geplaatst? Ik heb overleg met een crisisteam voor scholen, overleg met Stichting Achter de Regenboog en andere professionals rondom rouw, afscheid en verdriet. Wat heeft iedereen nodig om dit voor elkaar te krijgen?

Wanneer de dood op de stoep staat, rennen we het liefst hard weg
“Met Natasja. Spreek ik met Katrín? Heeft u al een school gevonden?” Deze dame klinkt zo strijdvaardig, sterk en recht op haar doel af. Geen tijd te verliezen of te verspillen, lijkt ze te zeggen. Dat gebeurt vast als de dood je op de hielen zit. Dus geen onzinverhalen of om de zaken heen draaien. Ik vertel haar de uitkomst tot nu toe. Ik noem waar ook de moeilijkheid ligt. De angst van scholen, bang voor dat wat ze weten en komen gaat. De emoties wanneer iemand, aan wie je gehecht bent geraakt, komt te overlijden, de angst voor het verdriet. Maar ook omdat de school zich verantwoordelijk voelt voor wat het met de andere leerlingen en de ouders kan doen. 

Ze klinkt zonder hoorbare angst
Het is raar, gek om het te hebben over haar dood, een kind van nog geen 17 jaar oud. ‘Kan ik dit wel zeggen’ popt het in mijn hoofd en nog voordat ik daar een goed antwoord op heb, gaat mijn verhaal als vanzelf verder, mijn woorden krijgen op gevoel de vrije loop.  
“Iedereen weet dat dood bij het leven hoort, maar als de dood dichtbij komt of op de stoep staat… rennen we het liefst zo hard mogelijk weg… Best wel een gezonde reactie, maar helemaal niet fijn voor degene die niet weg kunnen rennen.”

“Ja, kon ik dat maar…” zegt ze zonder hoorbare angst en zo krachtig. Haar stem stabiel en rotsvast, waar die van mij soms hapert en wankelt, maar waarvan elk woord recht uit mijn hart komt. 

Onderwijs is MIJN toekomst
“Als er geen school is die mij toelaat, dan geven jullie mij op, nog voordat de ziekte dat doet.” Ik vertel haar ook de gedachte waar ik mijzelf een paar dagen geleden op betrapte. Het zit mij niet lekker en ik hoop dat stukje van mijzelf te begrijpen, maar vooral zodat ik haar laatste wens beter begrijp. 

“Mevrouw” zegt ze met gedreven stem “… Onderwijs is de TOEKOMST…Onderwijs IS JE toekomst… het is MIJN toekomst” zegt ze resoluut, bijna alsof ze mij de les leest. Ze neemt een lange adempauze, ze lijkt mij de tijd te geven om haar boodschap, over het belang van onderwijs, te verwerken.

Dan geven jullie mij al op
“Wanneer ik niet meer naar school ga… of zelfs niet mag…” gaat ze gedecideerd verder, terwijl ik telefonisch aan haar lippen hang “…als er geen school is die mij toelaat… dan geven jullie mij al op, nog voordat de ziekte dat heeft gedaan” haar stem neemt in kracht af, voor het eerst hoor ik haar kwetsbaarheid. “Onderwijs is mijn toekomst, mijn hoop. En u weet vast wel dat hoop doet leven” sluit zij met volle kracht en grinnikend de les aan mij af. 

Onderwijs is broodnodig
Onderwijs normaliseert, onderwijs is broodnodig wanneer het leven om je heen even niet als leven (aan)voelt of in duigen dreigt te vallen. Wanneer het leven misschien niet zo veilig is om je heen. De school als houvast. Houvast aan structuur en vooral houvast aan docenten, leerlingen,  regelmaat en van ‘elke dag is een stapje’ en daarmee behapbaar. Je even ‘normaal’ voelen, net zo zijn als leeftijdgenoten. Even alles wat niet loopt om je heen los kunnen laten en focussen op leren, ontwikkelen en de toekomst stapje voor stapje dichterbij laten komen. Hoop.   

Een waardevolle les
“Bedankt voor je les” grap ik en toch bloedserieus de stilte doorbrekend. Ik leg haar uit dat ik besef dat ze mij een hele mooie en waardevolle les heeft gegeven door mij mee te nemen in de reden achter haar wens. Een les die mijn kijk heeft verbreed. Het is fijn wanneer nieuwe inzichten geboren worden, alsof je een stukje groeit, een sprongetje maakt. Nooit te oud. Je kan krimpen van ouderdom en toch groeien. Ik doe haar een voorstel en beloof dat ik verder ga om mijn uiterste best te doen om haar wens in vervulling te laten gaan.

Samen kwetsbaar durven zijn
Een paar dagen later is er een gesprek tussen een school, Natasja, haar moeder, een organisatie die is gevraagd om hen indien gewenst te adviseren, begeleiden en bij het proces te ondersteunen. Het is mooi om te ervaren dat er altijd een weg is. Vooral wanneer we bereid zijn om open te staan, te zoeken, te luisteren, creatief te zijn en samen te werken. Samen kwetsbaar durven zijn.  

Coronavirus
Dat zie je ook nu gebeuren in onze huidige situatie rondom het coronavirus. Er is saamhorigheid, docenten zijn uitermate creatief en zetten de schouders eronder om het leerproces online door te laten gaan. Niet alleen omdat er geleerd moet worden. Nee, ook omdat onderwijs normaliseert wanneer alles om je heen even niet normaal en zo spannend is. Mooi en hartverwarmend die waardering voor elkaar, de compassie en gedrevenheid! 

Een bitterzoet verdrietig eind
De nieuwe school voor Natasja heeft het prachtig opgepakt, de klas en de ouders zijn vooraf ingelicht. Haar wens om naar school te gaan, te leren, nieuwe vriendschappen aan te gaan en zoveel mogelijk de dingen te doen die passen bij haar leeftijd, is uitgekomen. Iets meer dan een schooljaar gaat het vooral goed. Een waardevolle periode voor velen, maar een periode met een verdrietig en bitterzoet eind. 

0 thoughts on “Wanneer je doodgaat, ga je toch niet naar school?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: