De noodzaak van zakelijk improviseren

Improviseren, aanpassen en overwinnen. Drie woorden die de verschillende fases in een crisistijd weergeven. Bij het lezen van het eerste woord, het begin van de crisis, breekt het zweet me uit en voel ik mijn wangen rood kleuren. 

Controle hebben en houden
Vanaf mijn achtste jaar volgde ik wekelijks saxofoonles. Ik leerde de grepen, het notenschrift, de interpretatie van tempo aanduidingen, dynamiek, ritme en frasering. Iedere dag oefende ik thuis een halfuur op etudes en toonladders die ik de volgende les liet horen. De leraar knikte elke week goedkeurend en hij leerde me steeds beter en mooier spelen. 

Hij gaf me een ‘klassieke’ opleiding met saxofoonmuziek die volledig uitgeschreven was. Ik speelde wat er stond, had houvast aan het notenschrift en de vermelde muzikale interpunctie. Ik beet me vast in steeds moeilijk wordende oefeningen en voelde me trots als ik er controle over kreeg. 

Improvisatieangst
Mijn eerste kennismaking met het woord ‘improviseren’ was rond mijn zestiende, tijdens een repetitie van de bigband waar ik lid van was. Op mijn altsax speelde ik het notenschrift van de jazz- en bluesmuziek zonder enige moeite, met ongelooflijk veel plezier. 

Tot dat ene moment waarop er in mijn partij ‘solo’ en ‘improvisatie’ stond. Het notenschrift ging over in een reeks onbeschreven, lege maten in de notenbalk. Ik werd geacht deze maten, à la minute, met mijn eigen muzikaliteit in te vullen en ten gehore te brengen. De andere bandleden speelden hun partijen vrolijk door, de dirigent keek mij met een grote grijns aan, vol verwachting over wat komen ging. Op het moment dat er een knap staaltje jazz moest klinken, klonken er uit mijn sax enkel valse tonen. De muziek ging als een nachtkaars uit. Een oorverdovende stilte bleef hangen in de repetitiezaal. Ik was de veroorzaker en mijn improvisatieangst was geboren. 

Improvisatiefase
Waar andere ondernemers op een ander tempo, in een ander ritme en soms zelfs met een ander instrument doorspelen gedurende de eerste weken van deze crisis, klinkt er uit mij slechts een vreemd gepiep en gekras. Ik raak in de war van de vele tips en goede raad van andere ondernemers die zich vrij voelen in de ruimte die een improvisatie biedt en op vele creatieve manieren in actie komen. Ik voel me vrij in het hebben en vasthouden van controle.  

Toen de controle wegviel in de eerste twee weken van de coronacrisis, verdwaalde ik in de immense ruimte van de improvisatiefase. De hoeveelheid aan mogelijkheden waarmee ik kon improviseren, zorgde ervoor dat ik in paniek raakte. Een webshop starten? De winkel sluiten? Wat zijn nu de juiste openingstijden? Hoe zet ik social media zo effectief mogelijk in? Op welke manier kan ik op een veilige en verantwoorde manier mijn klanten benaderen? Hoe moet ik de maatregelen van het RIVM in acht nemen? 

Ik ben op mijn best als ik mijn eigen toon, kleur en klank mag brengen in een compositie die al bestaat. Nu werd ik me pijnlijk bewust van het feit dat ik móest leren improviseren. 

Improvisatietalent
Tot mijn 24ste bleef ik wekelijks naar de lessen van mijn saxofoonleraar gaan. Hij heeft me nooit aangemoedigd om te improviseren. Hij leerde me veel, heel veel andere mooie dingen. Ik speelde in verschillende orkesten voor volle zalen, liet mijn sax horen in kwartetten en stond op het podium met een begeleidend pianist. Het wekelijkse half uur samen werd een uur waarin we duetten speelden. Zijn saxofoonlessen werden levenslessen.

Op het moment dat ik uitgeleerd was bij hem zei ik: ‘Leer me nu alsjeblieft improviseren.’ Maar hij vertelde me met verdriet in zijn ogen dat hij daartoe niet in staat was. ‘Ingrid, ik kan je echt niks meer leren. Je moet een andere docent zoeken om je improvisatietalent naar boven te laten komen.’ 

Zeg ‘ja!’ tegen improviseren
Het niet willen of kunnen improviseren met mijn saxofoon is een keuze, maar tijdens deze coronacrisis is het niet langer meer een vraag of ik het wil of kan leren. De noodzaak van zakelijk improviseren is een vaststaand feit. 

Leren improviseren door te doen
Improviseren kun je leren door het te doen, dus begon ik twee weken geleden aarzelend aan mijn zoveelste poging. Dit keer zonder saxofoon en de angst voor mislukking ver van me af duwend en zoveel mogelijk negerend.

Improviseren doe je samen
Het inzetten van social media helpt om de klantenkring te bereiken en in contact te komen. Naarmate ik meer en meer enthousiaste berichten ontvang dat onze nieuwe manier van adviseren en service verlenen echt heel prettig is, voel ik de spanning uit mijn lichaam vloeien. Ik krijg plezier in het samenstellen van ‘pakketjes op maat’ en het versturen of bezorgen ervan. Er ontstaat een uitwisseling van ideeën met klanten en andere ondernemers. De afstand die in het begin als zeer beperkend en beklemmend voelde, maakt nu plaats voor verbinding, contact en vertrouwen. 

Fouten maken mag 
Vanaf het moment dat ik uitgeleerd was bij mijn ‘klassieke’ saxofoonleraar, heb ik het geprobeerd. Twee docenten hebben me de kunst van het improviseren laten zien en horen en me aangemoedigd om het ‘gewoon’ te doen. Maar helaas, ik durfde en ik wilde niet. Bang om fouten te maken en valse noten te spelen. Ook nu ervaar ik soms diezelfde spanning. Wanneer klinken mijn oplossingen om deze coronacrisis door te komen goed genoeg? Een webshop starten? Nee, het zou een valse toon opleveren. De winkel helemaal sluiten uit veiligheid voor mezelf en de ander? Ook dat geeft dissonantie. 

Aanpassing
Langzamerhand breng ik het ritme in de dagen, ontstaat er een nieuwe dynamiek met klanten, komt er tempo in de bestellingen, hoor ik positieve klanken en ervaar ik de vrijheid die het improviseren biedt. De volgende fase dient zich aan, aanpassing aan de situatie en de ontwikkeling ervan. 

Het is nu de hoogste tijd om mijn saxofoon tevoorschijn te halen en een geimproviseerd loflied te spelen. Ik ben ervan overtuigd dat hij het hoort, goedkeurend met zijn hoofd knikt. 

1 thought on “De noodzaak van zakelijk improviseren”
  1. Prachtig geschreven Ingrid, en wat blijkt, als het moet kan je toch improviseren. 👌

    Je wil koste wat kost niet opgeven. Je blijkt vol ideeën te zitten, en of het genoeg is moet jammer genoeg nog blijven. En gelukkig ben je niet iemand die afwacht.

    Maar het gezegde. Luidt daarom ook:

    “GEEF NOOIT OP” “

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: