De meest essentiële behoefte van je bestaan is het doodgewone

Het is zondagavond, ik heb een kaartje gekocht voor een online overdenking van Dirk de Wachter, een Vlaamse psychiater en een leermeester voor mij. Ik log in en zie hem staan op een klein podium, op een verder verlaten strand in de schemering. Hoe mooi en beeldend. Achter hem staat een vuurtoren, symbool voor licht in de duisternis, zodat de schepen niet verdwalen. En hij in zijn rol als psychiater, een mens als wij allemaal, en zo wijs en nederig tegelijk. Een vuurtoren voor hen die in het leven de weg zijn kwijtgeraakt.

Deze man heeft een bijzonder plekje in mijn hart. Hij is in staat dingen zo mooi en helder te verwoorden. Ook door het Vlaams waarin hij spreekt, lieflijk vind ik dat, zachter dan ons Nederlands. Er zit zoveel zorg, liefde en passie in wat hij zegt. Ik hang aan zijn lippen en lees zijn boeken altijd in één adem uit.

Psychiatrisering van de wereld
Hij begint zijn verhaal met de woorden: “Ik heb te veel werk als psychiater, er zijn bij mij en mijn collega’s lange wachtlijsten.” Het is waar en hij heeft met al zijn kennis en ervaring zichzelf aan het werk gezet; nadenken over wat maakt dat er psychiatrisering in de wereld gaande is. Veelvuldig herhaalt hij de woorden ‘denk ik’ en ‘jij mag daar anders over denken’, zorgvuldig kiest hij zijn taal.

Lastigheden
Hij begint te vertellen over de mooie wereld op social media, waardoor het lijkt of alles alleen maar leuk en vrolijk is. Dat er geen ruimte meer lijkt te zijn voor lastigheden. Hij noemt het bewust geen problemen, maar lastigheden. Alsof dat een taboe is om daarover te praten met elkaar, terwijl geen mens zonder lastigheden is.

Tel je zegeningen
Het leven is vol lastigheden, het is niet maakbaar. “Geluk in het leven heeft te maken met kans”, zegt hij. Hij is geboren in een land waar geen oorlog is, al jaren niet meer. Hij heeft te eten, kreeg de mogelijkheid naar school te gaan, is gezegend met een goed stel hersens. Hij werd gezien en gehoord door zijn ouders. Dat is niet voor iedereen weggelegd. “Dus tel je zegeningen, sta eens stil bij wat er allemaal is welke kansen heb jij gekregen in dit leven.” En ieder mens, ook Dirk, krijgt te maken met lastigheden, met zijn ouders, zijn lief, een werkgever… noem maar op.

Individualisering
Dan gaat hij verder met wat jij en ik er zelf aan kunnen doen. De moderne mens kampt met individualisering. ‘Ikkigheid’ noemt Dirk dit, met als  inzet:  ik heb het gemaakt. Het is een illusie te denken dat je iets groots kunt realiseren in je eentje, er is altijd een context en een groep voor nodig.

Eenzaamheid
Eenzaamheid noemt hij het probleem van deze tijd. Terwijl elkaar live ontmoeten en met elkaar spreken, juist over lastigheden, zorgt dat je groeit en sterker bestand wordt tegen het leven zelf. Je bestaat alleen wanneer je in contact, in verbinding bent met anderen. Zij dienen als spiegel.

Verbreining
Een ander probleem van deze tijd noemt hij ‘verbreining’; je bent veel meer dan alleen je brein, je bent iemand omdat je wordt gehoord, gezien, gekend. Je hebt een verhaal, een geschiedenis. Gekregen van anderen: je ouders, je grootouders, leraren en alle anderen. Als volwassen mens heb je de uitzonderlijke gave tot een meta visie, zeg maar een helicopterview. Je denkt na over het leven, dat is uitermate belangrijk én onderscheidend t.o.v. de rest van de dierenwereld. En toch is de mens ook een mysterie. Immers, niet alles is maakbaar, te regelen. Veel is onbegrijpelijk en (nood)lot. Dat is soms moeilijk te accepteren door de mens.

Hechting en aanraking
Als mensenkind zijn we lang hulpeloos en machteloos om zelfstandig te bestaan. Je hebt de koestering, voeding en zorg nodig van je ouders. Elkaar ruiken, horen, zien én vastpakken. Vooral dit laatste is een fundamentele levensbehoefte die je nodig hebt om je te kunnen verbinden met anderen. En daarna komt de kennis en het spreken van taal. Spreken en luisteren is ook zorg voor elkaar. Daarmee kun je met vertrouwen het leven in en dit vol aannemen. Helaas komt geen mens onbeschadigd het leven door.

Taal is aan het verarmen
Dirk de Wachter vindt het zorgelijk dat taal aan het verarmen is door de beeldcultuur, plaatjes, emoticons en filmpjes van internet. Dat maakt dat gesprekken en blogs van groot belang zijn; verhalen vertellen, zodat je kunt lezen dat je niet de enige bent. Het valt hem op dat veel jonge mensen te weinig taal tot hun beschikking hebben om zich uit te drukken, om onder woorden te brengen wat zich in hen afspeelt, wat ze voelen. Dat ze een professional nodig hebben om doodgewone dingen als verdriet, angst, zorgen, eenzaamheid te bespreken. In plaats van met anderen in hun directie omgeving, bijvoorbeeld leeftijdsgenoten.

De stilte
En juist naast al die verbinding en taal is de stilte noodzakelijk; als taal gehoord wil worden, lastigheden gehoord en gezien willen worden. “Stilte is niet je terugtrekken uit of onttrekken aan de wereld. Het is dichtbij zijn, geduldig zijn, met aandacht luisteren en vragen stellen en wachten. Op wat er komen gaat. Wachten zonder verwachting, de stilte laten zijn. Niet meteen reageren, niet weglopen.” Aldus Dirk de Wachter.

Het doodgewone
Als we in verbinding, in nabijheid onze lastigheden kunnen uitspreken en luisteren, dan zullen jij en ik meer kunnen dragen, meer aankunnen,  samen. Het meest essentiële van het bestaan is het doodgewone. Je zakdoekje geven als iemand moet huilen, je arm bieden bij het in- of uitstappen als je ziet dat iemand slecht ter been is, een boodschapje meenemen omdat jij ziek bent. Even vragen hoe het met je is, en geen genoegen nemen met ‘goed hoor’ wanneer je iets anders ziet of voelt.

Hoe is dat voor jou?
Heb jij mensen om je heen met wie je lastigheden kunt bespreken? Iemand die bereid is naar je te luisteren met aandacht, vragen te stellen en door te vragen? Die ziet dat er zich van binnen iets roert in jou? Voel je welkom bij mij: https://www.christavermeer.nl/contact/

6 thoughts on “De meest essentiële behoefte van je bestaan is het doodgewone”
  1. Mooi beschreven Christa. Je brengt de essentie persoonlijk en zorgvuldig over van wat Dirk de Wachter te vertellen heeft! Een waardevol blog!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

%d bloggers liken dit: